UNIVERZITET CRNE GORE EKONOMSKI FAKULTET-PODGORICA KONSTITUCIONALNA EKONOMIJA

REFORMA SISTEMA ZDRAVSTVENE ZASTITE U CRNOJ GORI

Profesor: Prof.dr.Nevenka Glisevic

Student: Martinovic Sandra 08/155

Crna Goora se ukljucila u jedinstveni medjunarodni proces ostvarivanja dokumenata Svjetske zdravstvene organizacije“Zdravlje za sve u XXI vijeku“ i „21 cilj za 21.prilagoditi i primijeniti neka dobra iskustva zapadnih zemalja i zemalja u tranziciji.nacionalnim strategijama i preporukama (Evropske Komisije. uz prilagodjavanje i poboljsanje djelovanja zdravstvenog sistema u skladu sa finansijskim mogucnostima. finansija. koji je u nekim drzavama uveden 20-tih godina proslog vijeka.Savjeta). Polazeci od kriterijuma koji se ticu organizacije.list RCG 39/2004).zemlje EU pristupile su reformisanju sistema u skladu sa zdravstvenom politikom. -Zakon o zdravstvenoj zastiti(sl.rada i socijalnog staranja nece direktno usvojiti nijedan zdravstveni sistem iz svijeta. vec ce prouciti. uslova i predvidjenih prava. ogranicenim mogucnostima (porast ucesca izdataka u BNP) i potrebom obezbjedjivanja privhatljivog nivoa zdravstvene zastite cjelokupnog stanovnistva.po uzoru na zemlje clanice Evropske unije. Obezbjedjivanje od rizika povrede i sprijecenosti za rad uslijed bolesti. Suocene sa sve vecim izazovima (rast potreba i ocekivanja).vijek“. predstavlja jedan od najstarijih zakonom uredjenih vidova osiguranja. -strategija razvoja zdravstva Republike Crne Gore (2003). Da bi se krenulo u opseznu reformu sistema usvojeno je nekoliko strateskih dokumenata: • • • -zdravstvena politika u RCG do 2020 godine(2001). pa je otuda tesko govoriti o jedinstvenom evropskom modelu.rada i socijalnog staranja sprovodi reformu sistema zdravstva. Ministarstvo zdravlja. U medjuvremenu su razvijani raznoliki modeli zdravstvenog sistema(zdravstvene zastite i osiguranja) koji pocivaju na nacionalnoj tradiciji i iskustvu.postoji uobicajena podjela zdravstvenih sistema na zemlje sa nacionalnom zdravstvenom sluzbom i sistema obaveznog socijalnog osiguranja koji je zastupljen u vecini drzava clanica.list RCG 39/2004).Vlada Crne Gore preko resornog ministarstva zdravlja. U medjuvremenu je doslo do priblizavanja oba modela tako da gotovo citavo 2 -zakon o zdravstvenom osiguranju (sl. zakonskog uredjenja. Strategija zdravstvene politike zasniva se na podizanju kvaliteta zdravlja stanovnistva. u zemljama Evropske unije. .

ukljucujuci i ljekare.makroekonomska efikasnost (troskovi za proizvoda). kulturne. gradi svoje nacionalne politike.danas je u gotovo svim clanicama Evropske unije. Bez obzira na znacajne istorijske. sto dovodi do rasta izdataka koji se pokrivaju iz budzeta. Podizanje nivoa participacije i ogranicenja koja se ticu koriscenja skupih usluga predstavljaju realnu opasnost (izvjestaj Komisije i Savjeta). U cilju prevazilazenja takvog stanja najveci broj zemalja se odlucuje za postovanje principa solidarnosti u okviru nacionalnog sistema.Medjutim. za pacijente sa niskim zaradama koji ne mogu da plate visoke cijene pregleda.Svjetske zdravstvene organizacije i drugih medjunarodnih institucija. reformisale su svoje zdravstvene sisteme. finansiranje se vrsi iz sredstava koja se prikupljaju iz doprinosa zaposlenih i poslodavaca. kako bi se obezbijedila zastita lica koja slabije zaradjuju i sprijecilo njihovo njihovo dalje siromasenje zbog pokrivanja troskova lijecenja. Bez obzira na razlike zdravstvenih sistema opsti ciljevi nacionalnih zdravstvenih politika mogli bi se zdravstvenu zastitu formulisati kao: obezbjedjenje dostupnosti i ravnopravnosti trebalo bi da cine odgovarajuci procenat drustvenog korisnika. u preovladjujucem sistemu zakonom obaveznog osiguranja. decenijsko iskustvo 3 .zemlje Srednje i Istocne Evrope . Na tim osnovama vecina drzava. Finansiranje drzavnih zdravstvenih sluzbi vrsi se po pravilu iz javnih sredstava (budzeta).uvedeno licno ucesce pacijenata u pokrivanju razlicitih vidova zdravstvene zastite. pa su otuda i kadrovi-drzavni sluzbenici. U praksi se najcesce srecu rjesenja kojima je predvidjeno pokrivanje „osnovne zastite“ sa jasno definisanim oblicima prava koja se ostvaruju po osnovu osiguranja ili iz poreza. politicke. dok je za pokrivanje dodatnih troskova potrebno ucesce pocijenata.odgovarajuca autonomija davalaca usluga.sloboda korisnika. a navedeni ciljevi su zastupljeni u programima Evropske unije. pri cemu su vidljive razlike koje se ticu obima i nivoa prava u pojedinim zemljama clanicama . zdravstvene sluzbe imaju javni karakter. Nasuprot tome. U nastojanju da ispune. lijecenja i njege.privatnog osiguranja i sopstvenog ucesca korisnika. nezavisno od modela sistema.materijalna sigurnost gradjana. uslove potrebne za dobijanje statusa punopravnih clanica Evropske unije.ukljucujuci i Crnu Goru.stanovnistvo unije ostvaruje prava na zdravstvenu zastitu.gore navedene.ukljucujuci i Crnu Goru. U drzavama u kojima postoji dati model. ekonomske i socijalne razlike medju njima.

U realizaciji postavljenih ciljeva u praksi se cesto odustajalo od komleksnih mjera. Istrazivanja zdravstvenih trendova ukazuju na neke zajednicke karakteristike u tranziciskim zemljama koje se prije svega odrazavaju u rastu troskova zdravstvene zastite. Otuda se u vecini zemalja tranzicioni proces odvijao u pravcu stvaranja finansijski odrzivog sistema osiguranja koji se zasniva na doprinosima (a ne kao ranije na porezima) po ugledu na zapadnoevropski. u uslovima naraslih potreba i ocekivanja stanovnistva i ogranicenim finansijskim mogucnostima. Krajnji rezultati reformi veoma su razliciti . Razvijanje sveobuhvatne „perspektive zdravstvenog sistema“u uslovima ekonomske krize. obezbjedjenja jednakosti u pruzanju usluga i pokrivenosti stanovnistva osnovnom zdravstvenom zastitom.decentralizaciju. kvalitetnije zastite.placanja usluga „na crno“. U pocetnim godinama tranzicije. doveli su do negativnih demografskih trendova u vecini zemalja Istocne i Srednje Evrope. obezbjedjivanje sigurnih izvora finasiranja. Ranije vazeci sistem zdravstvene zastite. socijalnoj iskljucenosti i promjenama u zdravstvenom statusu stanovnistva. efikasnijeg pruzanja usluga i prenosenja jednog dijela troskova na pacijente. pokazalo se da treba reformisati centralizovani drzavni sitem zdravstvene zastite .tranzicije obezbjedjuje pracenje osnovnih promjena.podrazumijevalo je uvodjenje novog modela sistema. sekundarnom i tercijalnom sektoru. paralelna trzista rada) u uslovima niskih stopa fertiliteta i ubrzanog starenja stanovnistva. privatizaciju itd.restruktuiranje sektorske podjele. Negativni efekti ekonomsko-socijalnih reformi (makroekomosko stanje.postignutih rezultata i uocenih problema u reformisanju zdravstva. sa velikim brojem zaposlenih i prevelikim kapacitetom za bolnicko lijecenje. Drugi dio problema koje je trebalo rijesiti odnosio se na obezbjedjivanje sigurnih izvora prihoda. pri cemu su u vecini slucajeva izostali ocekivani rezultati na polju poboljsanja zdravstvenog stanja stanovnostva.fokusiranjem na individualne programe koji su shvatani kao „magicne injekcije“ za sve „bolesti zdravstva“. odlikovao se rasprostranjenom mrezom zdravstvenih institucija u primarnom.Semaskov model.Bizmarkov model. u zemljama u tranziciji. jacanje kadrovskih potencijala . na planu pruzanja usluga i njihovog kvaliteta. sveobuhvatne 4 .veci kvalitet zdravstvenih usluga.

Tokom tranzicije. Kao sto je to slucaj u sistemima koji se finansiraju posredstvom oporezivanja. ustanovljena su dva nova izvora finansiranja:doprinosi za javno zdravstveno osiguranje i gotovinska placanja (zvanicno propisane takse. prihodi za zdravstvenu zastitu su generisani prevashodno od drzavnih preduzeca. Decentralizacija sistema u finansiranju zdravstvene zastite rezultirala je izmjenom u nacinu prikupljanja sredstava i pored toga sto je drzava zadrzala znacajno ucesce u kreiranju zdravstvene politike i pokrivanju troskova zdravstvene zastite. koje ukljucuje fundiranje(skupljanje finansijskih sredstava) i njihovu raspoodijelu osiguranicima. pokazalo da za izgradnju novog sistema koji se finansira iz doprinosa . trebalo je da obezbijedi „zdravije“fondove i brze reakcije sistema na savremene izazove(rast izdataka). Razvijanje odnosa izmedju korisnika i pruzaoca zdravstvenenih usluga na novim osnovama.dok su privatni izvori sredstava imali neznatan udio.povecanjem odgovornosti pojedinca za sopstveno zdravlje i za finansiranje zdravstvene zastite. pa otuda bogatiji djelovi stanovnistva vrlo cesto ostvaruju disproporcionalne koristi od drzave. Javni izdaci za zdravstvenu zastitu i programe socijalne pomoci u zemljama u tranziciji nijesu uvjek opotimalno usmiereni. Zdravsto nije uvjek favorizovano . nedostaju elementi makroekonomske stabilnosti i adekvatna zakonska regulativa. buduci da se smatralo neproduktivnim sektorom. Pored toga .ali i neformalna placanja na crno). U praksi se medjutim. trebalo je sacuvati elemente solidarnosti u zdravstvenim sistemima i obezbijediti uneverzalni obuhvat stanovnistva osnovnim „paketom usluga“ s obzirom na dugu tradiciju besplatnog zdravstva i ocekivanja osiromasenog stanovnistva. zdravstvo je konkurisalo ostalim oblastima javne potrosnje i stvarni troskovi usmjereni za zdravstvo.Kljucni elementi reformi zdravstvenog sistema u zemljama Srednje i Istocne Evrope sadrzani su u oblasti finasiranja sistema.poboljsanjem efikasnosti zdravstvenog sistema i povecanjem odrgovornosti za koriscenje resursa prenosenjem odgovornosti za zdravstvenu zastitui na nezavisne(od drzave) institucije. 5 . predstvaljali su rezultat politickih pregovora i ustanovljenih prioriteta. Pravo na zdravstvenu zastitu prema zakonskim propisima u vecini zemalja u tranziciji je ostalo univerzalno. Koncipiranje javnog zdravstvenog osiguranja u zemljama Istocne i Srednje Evrope uzrokovano je:ukidanjem drzavnog monopola nad vlasnistvom i finansiranjem zdravstvene zastite. Prije tranzicije.

Glavni izvor finansiranja sistema zdravstva su dopinosi za obavezno zdravstveno osiguranje koji cine 94% ukupnih prihoda.izbjegla i raseljena lica i iz ostlaih prihoda. Model obaveznog zdravstvenog osiguranja (Bismarckov model) u kojem preovladava finansiranje zdravstvene zastite iz fonda obaveznog zdravstvenog osiguranja putem doprinosa za obavezno zdravstveno osiguranje koje solidarno placaju zaposleni i poslodavci i model nacionalne zdravstvene zastite(Beveridgeov model) u kojem dominira budzetsko finansiranje zdravstvene zastite. Bismarckov i Beveridgeov model. Pocetni koraci u raformi zdravstvenog sistema u Crnoj Gori. sto neminovno dovodi do zaostajanja zdravstvenog sektora. Obavezno zdravstveno osiguranje u Crnoj Gori sprovodi Republicki fond za zdravstveno osiguranje (FOND) i pojavljuje se kao posrednik koji stupa u odnose sa obaveznicima uplate doprinosa i sa davaocima zdravstvenih usluga. 6 .Francuska… Bismarckov model je primjereniji zemljama u tranziciji zbog cinjenice da se tim modelom obezbjedjuje odvojenost zdravstvenog budzeta od drzavnog.tokom koje svakako nijesu korigovani.nezaposlena. ovi dispariteti su potojali i prije perioda tranzicije..Osim toga postoje velike razlike u alociranju rasursa izmedju glavnih gradova i ostalih. unapredjenja isplativosti pruzanja usluga i uvodjenju sistema placanja po ucinku. Tim sredstvima Fond obezbjedjuje osiguranim licima pravo na zdravstvene usluge i pravo na odredjene novcane naknade. Model finansiranja iz doprinosa za obavezno zdravstveno osiguranje primjenjuju sljedece zemlje. Danas u Evropi imamo primjenu dva modela finansiranja zdravstva..sto omogucava kontrolu trosenja prihoda namijenjenih sistemu zdravstva i sprjecava prelivanje sredstava iz zdravstvenog sektora u druge vladine sektore. Dominantan model zdravstvenog osiguranja vecine zapadnoevropskih zemalja je obavezno zdravstveno osiguranje. obezbjedjenja sigurnih izvora finansiranja. Iz navedenog slijedi da crnogorski sistem zdravstva treba da istraje na razvoju modela obaveznog zdravstvenog osiguranja.Belgija. ucinjeni su po uzoru na razvijene zapadne zemlje kao i na zemlje u tranziciji i to na polju jacanja finansijske strukture . Manjim dijelom Fond se finansira iz transfera budzeta za kapitalne investicije.kao i izmedju urbanih i ruralnih oblasti.Austrija. Uprkos ideologiji pravicnosti.

a sa druge strane postoji stalan rast potreba za zdravstvenim uslugama jer savremena medicina pruza covecanstvu sansu za zdraviji zivot i duzi zivotni vijek. vecu raspodjelu sredstava u podrucju zastite zdravlja. sto znaci da se Crna Gora nalazi u stadijumu demografske starosti. dok se ne postigne stopa od 9%. Vlada RCG je predlozila da se u cilju stvaranja povoljnijeg ekonomskog ambijenta razmotri mogucnost smanjenja stopa doprinosa da bi se rasteretila privreda-poslodavci. a znamo da je ta kategorija osiguranika najveci korisnik zdravstvenih usluga. zdravstvena potrosnja. Saveza Sindikata Crne Gore i Unije poslodavaca da se stopa doprinosa za zdravstveno osiguranje od 13. Prosjecna starost stanovnistva u Crnoj Gori je 35. sto rezultira pojavom:niske profesionalne satisfakcije. treba da obezbijedi zadovoljavajuci nivo zdravstvene zastite.a danas ima gotovo 100 000 penzionera. Na osnovu prijedloga postignut je sporazum izmedju Vlade. sto u uslovima stalno rastucih troskova predstavalja problem. Ekonomskom politikom za 2007godinu. Fond je sagledavajuci situaciju u zdravstvenom sistemu prepoznao faktore rasta zdravstvene potrosnje. sto ce doprinijeti stvaranju finansijski i institucionalno odrzivog sistema zdravstvene zastite.25% godisnje. U Crnoj Gori se javlja problem vezan za smanjanje mlade populacije i rast starijeg u ukupnom stanovnistvu. sto u perspektivi ima negativne konsekvence na ekonomski rast i povecanje zdravstvene potrosnje. nepostojenjem motivacije za kvalitetnim i efikasnim radom. smanjenje stope doprinosa za zdravsto sa 9% znaci ukupno 7 . predstavlja problem svih drzava jer su sredstva za zdravstvenu zastitu ogranicena. ali istovremeno zahtijeva. Ne mogu se zaboraviti ni male plate zdravstvenih radnika. evidentan je rast penzionera kojih je 1989 bilo oko 59 000.9 godina. prihvatljivog za korisnike i davaoce usluga. dehumanizovanog odnosa izmedju zdravstvenih radnika i pacijenata.5 % smanji na manje od 2. Sve ovo navodi da cemo imati jak pritisak na zdravstveni sistem kojem necemo biti u stanju da odgovorimo bez sprovodjenja temeljnih reformi sa osnovnim ciljem ogranicavanja rasta troskova uz istovremeno ocuvanje i unaprjedjenje zdravlja svakog pojedinca i svog stanovnistva. uocio niz slabosti u materijalnofinansijskom i organizacionom dijelu zbog cega je pokrenuo reforme kroz brojne projekte. Naime.Fond iz raspolozivih sredstava dakle. Osim toga.

empower. U Crnoj Gori.u Njemackoj 13. obezbijedice se svim gradjanima Crne Gore jednak pristup osnovnoj zdravstvenoj zastiti i kvalitet pruzanja usluga. osim kada je rijec o izdvajanju u odnosu na BDP ili troskovima per capita kada su ti pokazatelji izdvajanja za zdravstvo mnogo nizi. ekonomicnost i kvalitet zdravstvenih usluga.5% priblizno je ista kao kod velikog broja Evropskih zemalja.33% sto ce imati negativne posledice po zdravstveni sistem.78% BDP-a ili 12. smanjena je za 10%. 8 . jednakost gradjanja u zdravlju i dostupnosti.6% BDP-a ili 1300 € per capita.koja podrazumijeva i gore navedeni sistem finansiranja i budzetiranja zdravstvenog sektora.5%-13. Tokom sprovodjenja reforme. pravo gradjana da odlucuju effectiveness. Tako je stopa doprinosa u Francuskoj 13.9%. realizuje funkciju i predaje informacije ili ih preradjuje. u Sloveniji 12.78% BDP-a odnosno oko 170 € po glevi stanovnika. Izdaci za obavezno zdravstveno osiguranje u 2005-oj godini. cine 6. Ucesce zdravstvene potrosnje se znaci permanentno smanjuje u odnosu na BDP i na ukupnu javnu potrosnju a planira se i njeno dalje smanjenje kroz snizenje stope doprinosa za obavezno zdravstveno osiguranje. djelotvornost zdravstvenih programa i efficiency. odnosno sa 15 na sadasnjih 13. On posjeduje strukturu. Stopa doprinosa na zdravstvo u Crnoj Gori od 13. Evaulacija djelovanja zdravstvenog sistema se cijeni putem 4 €. Sistem obuhvata ukupnost ili kompleksnost elemenata ili pojedinacnih djelova.72%.29% ukupne javne potrosnje. odnosno 33.5%.58% ukupne javne potrosnje.Znaci Crna Gora sa svojom stopom doprinosa za zdravstveno osiguranje ne izlazi iz Evropskih okvira.35% ukupne javne potrosnje. Rezultati rada se mogu sagledati kroz sintagmu “4E”. Osnovne karakteristike drustvenih sistema jesu da su oni: • -dinamicki(u stalnom kretanju).. planirano 5.smanjenje doprinosa za trecinu. Osim toga prisutan je negativan trend izdataka za obavezno zdravstveno osiguranje u odnosu na BDP. dok ce privatni i drzavni sektor biti postepeno izjednaceni u mogucnostima ucestvovanja u sprovodjenju zdravstvene zastite. sto je znatno nize u odnosu na prosjek zemalja EU od 8. Stopa doprinosa za zdravstvo u 2004-oj godini.59% BDP ili 14.37 ili 14. za 2006-u godinu je planirano 6. dok je za 2007-u godinu.55%.. plenirani troskovi zdravstvene zastite za 2007-u godinu iznose 5. sto su pocetna slova engleskih rijeci:equity.

tako i tradicionalne medicine na efikasan nacin. od cega medicinskih radnika 6595 a nemedicinskih 2115. sistem zdravstvene zastite obuhvata zdravstvenu infrastrukturu koja obezbjedjuje spektar programa i usluga i pruza zdravstvenu zastitu pojedincima.12% Zakonodavna politika u Republici Crnoj Gori do 2020 godine predstavlja osnovu za zakonodavne. Institut za zdravlje i apotekarska ustanova Crne Gore. Zdravstvena politika mora da bude usmjerena u pravcu znatno vece decentralizacije i kombinovanja sistema javne i privatne prakse.7 opstih bolnica. U privatnom sektoru.organizacija i administracija. a da na sekundarni i tercijalni nivo stignu samo oni kojima je to zaista neophodno. da postane “ulazna vrata” ulaska u sistem zdravstvene zastite. Primarna zdravstvena zastita bi trebalo da rijesi 85% zdravstvenih potreba.menadzment.klinicki centar Crne Gore. stomatoloskih ordinacija. sekundarne i tercijalne zdravstvene zastite. 9 . koji jos uvjek nije integrisan u zdravstveni sistem postoji veci broj ambulanti.• • • -slozeni(po strukturi). programske i akcione programe. porodicama i zajednici. Broj zaposlenih u JZU CG iznosi 8810. -stohasticki(po ponasanju). Svrha sistema je ocuvanje i unapredjenje zdravlja ljudi obezbedjivanjem zdravstvenih usluga stanovnistvu kako moderne. a narocito na nivou primarne zdravstvene zastite.a cine ga:18 domova zdravlja. Osnovne komponente svakog sistema zdravstvene zastite su:resursi. Prema definiciji Svjetske zdravstvene organizacije.zdravstvenom sistemu iznosi 25. Primarna zdravstvena zastita mora u praksi.u cilju da se zdravstvena zastita ucini efikasnijom i kvalitetnijom. Javne zdravstvene ustanove organizovane su kroz mrezu primarne. finansiranje i obezbjedjivanje i pruzanje zdravstvene zastite. gdje god da je moguce.a zdravstveni sistem Crne Gore ukljuci u evropski i svjetski proces zdravstvenog razvoja. a koje su u isto vrijeme dostupne i prihvatljive ljudima.3 specijalne bolnice. veledrogerija i apoteka. a ne samo na papiru. Zdravstveni sistem Crne Gore je organizovan kao jedinstveni zdravstveni region i dominantno se zasniva na javnom sektoru. hijerarhijski(po organizaciji). Procentualno ucesce nemedicinskog osoblja u odnosu na ukupan broj zaposlenih u javno.

2. rastu brze od ekonomske osnove drustva. a uporedo sa njim i troskovi lijecenja i prevencije. zbog starenja stanovnistva i uvodjenja novih i skupih medicinskih tehnologija. 10 . zajednice predstavljaju drugi cilj zdravstvene politike. drzava sprovodi niz mjera u planiranju i upravljanju zdravstvenim sistemima kako bi obezbijedila stabilno finansiranje i racionalan i kvalitetan sistem pruzanja zdravstvene zastite.. 3. Medicinska nauka. vec da se smanje kroz cijene i aktivne mjere preraspodjele zdravstvenih dobara i resursa iranja zdravstva. Razlike u zdravstvenom sistemu izmedju socijalnoekonomskih slojeva u drustvu postoje u svim drustvima. ugrozenim djelovima drustva. Zdravstveni problemi uticu na kvalitet zivota gradjana i smanjuju njihovu radnu i funkcionalnu sposobnost. Sprecavanje prerane smrti i na taj nacin produzenje zivota na taj nacin predstavlja primarni cilj zdravstvene politike i osnovni zadatak zdravstvenog sistema koji se ostvaruje mjerama sprecavanja bolesti i lijecenja bolesnih. Zdravstveni sistem Crne Gore predstvaljao je dio zdravstvenog sistema bivse SFRJ-e cijelog drustva. U svim tranzicionim zemljama. kao i zbog velikog ekonomskog uticaja. neophodno je uvesti adekvatne oblike finans 1. Poboljsanje kvaliteta zivota i sprijecavanje smanjenja kvaliteta zivota zbog zdravstvenih problema.Osiguranje od finansijskog rizika. prisutno je stalno povecanje troskova pruzanja zdravstvene zastite. Cilj zdravstvene politike je da utice da se razlike ne produbljuju. S obzirom na njegov znacaj i uticaj na zdravstvno stanje stanovnistva svake drzave. koji ce obezbijediti pristup potrebnoj zdravstvenoj zastiti. Zdravstveni problemi mogu prouzrokovati znatne negativne finansijske posledice po gradjane i njihove porodice.Zdravstvena politika u Republici Crnoj Gori do 2020 godine definisala je opste ciljeve zdravstvene politike.Poboljsanje kvaliteta zivota u vezi sa zdravljem. a istovremeno raspodijeliti finansijski rizik.Smanjenje razlika u zdravlju.Produzenje trajanja zivota. Zdravstveni sistem predstavlja jedan od najslozenijih sistema u drzavi.tako da gradjani ne budu znatno finansijski ugrozeni u slucaju bolesti. Stoga. a sve u cilju da se u okviru raspolozivih sredstava stanovnistvu obezbijedi osnovna zdravstvena zastita. Zdravstveni problemi uticu i na funkcionisanje porodice. 4.

-neadekvatan nacin alokacije sredstava sa prioritetima i vidovima zdravstvene zastite. nepostojanja adekvatnog sistema pracenja i kontrole u razlicitim segmentima sistema do nedovoljno kvalitetnog pruzanja zdravstvenih usluga. posebno u pojedinim segmentima sistema zdravstva.koji se odlikovao naracionalnom i neefikasnom organizacijom uz promociju dostupnosti svih prava iz zdravstvene zastite. a mnogo manje ka prvenstvenom zdravlju cjelokupnog stanovnistva. -upravljanje zdravstvom ne odgovara savremenoj koncepciji organizacije zdravstvenog sistema. Osnovni problemi u zdravstvu Crne Gore su: -zdravstveni sistem. Razloge za reformu zdravstvenog sistema treba traziti u neefikasnom funkcionisanju zdravstvenog sistema i identifikacionih problema. ne funkcionise na koordinaran i integrisan nacin. -nepostojanje kvalitetnog sistema informisanja zdravstva i drugih mehanizama za bolje 11 . -postoji raskorak izmedju utvrdjenih prava iz zdravstvenog osiguranja i finansijskih mogucnosti da se zadovolje nerealna ocekivanja . Svi ti problemi u zdravstvenom sistemu postoje godinama. prioritetima i specificnostima. a da pri tome nije razvijena svijest gradjana o tome da svaka zdravstvena usluga ima svoju cijenu i da zdravstvo nije besplatno. -zdravstvene ustanove su prvenstveno usmjerene na pruzanje kurativne zastite gradjana. stvorena je slika da gradjani imaju pravo na bilo koju od zdravstvenih usluga bez obzira na njenu stvarnu neophodnost. posebno u pogledu sistema planiranja. -zdravstvena zastita nije programirana u skladu sa potrebama. Na taj nacin. neadekvatan metod placanja zdravstvenih usluga i nejasan nacin finansiranja zdravstvenih ustanova. -veliki broj nemedicinskih radnika i neadekvatna struktura zdravstvenih radnika. nacina prikupljanja i raspodele sredstava.gradjana i zaposlenih u zdravstvu. od zdravstvenog sistema. Reforma sistema zdravstvene zastite i zdravstvenog osiguranja zadire u sve segmente i ima krupne implikacije na desavanja u ostalim segmentima drustva. a od neadekvatne organizacije zdravstvene sluzbe. posebno lokalnih nivoa. -nastojanje nacionalne politike ljekova i neracionalna potrosnja ljekova. iako je organizovan na osnovama primarne zdravstvene zastite.

directive EU I preporuke medjunarodnih institucija I organizacija. -Konferencija o primarnoj zdravstvenoj zastiti u Alma Ati.kao prioritet u reformi zdravstva odredila da to bude reforma primarne zdravstvene njege. paralelno sa padom drustvenog i zivotnog standarda.Ujedinjenih nacija. -nerazvijen je sistem kontrole i unaprijedjenja kvaliteta zdravstvene zastite. -evidentna je stagnacija zdravstvenog stanja stanovnistva. integralni zdravstveni sistem. Suocavajuci se sa ovim pitanjima ministarstvo zdravlja. -Deklaracija svjetske zdravstvene organizacije(SZO) o odgovornosti drzava SZO za zdravlje naroda. U predstojecem periodu planirano je da se razvije i implementira model integracije privatnog i javnog sektora.efikasnosti. dok je primarni nivo zdravstvene 12 . Polazne osnove za implementaciju zdravstvenog sistema Crne Gore.prije svega sekundarnog nivoa i tako napraviti reformisani. I ne samo reforma primarne zdravstvene zastite. Takodje. -nijedan nivo zdravstvenog sistema ne obavlja kontrolu obuhvata i kvaliteta registrovanih podataka. razmatraju se i mogucnosti za uvodjenje inicijativa za uposljavanje javno-privatnog partnerstva. Imajuci u vidu.a to je upravo ono sto podrzava i za sta se zalaze SZO. a u cilju povecanja:pravicnosti.da je to ozbiljan sistem. Ono sto je posebno znacajno je to sto je Crna Gora.solidarnosti. -Evropska politika. cilj je reformisati i sve segmente zdravstvenog sistema.izmedju ostalih cine: -Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima. -postojanje neformalnih placanja. -Ljubljanska povelji. rada i socijalnog staranja je odlucilo da zapocne projekat organizacije sekundarnog i tercijalnog nivoa zdravstvene zastite. dostupnosti.kvaliteta i bezbijednosti.upravljanje. -Ustav Crne Gore i -Ostala dokumanta.da trazi dugo vremena . Iskustva u zemljama u tranziciji pokazuju da su zdravstveni sistemi tih zemalja bili okrenuti sekunadarnoj i tercijalnoj zdravstvenoj zastiti. energije i jacanje unutrasnjih kapaciteta.

zastite uglavnom bio slabo razvijen i neadekvatno placen. Ministarstvo zdravlja.znacajno je istaci i da se jacanjem preventivne i primarne zdravstvene zastite ne postize samo to da se vecina zdravstvenih problema ne resava na primarnom kontaktu. Svaki zdravstveni sistem koji je okrenut ka sekundarnoj i tercijalnoj zdravstvenoj zastiti istovremeno i skup sistem. zastitu i promociju zdravlja.majki mladih i starih. kao i razlika u cijeni koju placa osiguranik kroz sistem participacije. a drzava ce preuzeti obavezu placanja doprinosa za one kategorije stanovnistva koji ne placaju doprinose. rada I socijalnog staranja ce se truditi da zdravstveni sistem Crne Gore mora da obezbijedi ocuvanje i unapredjenje zdravlja cjelokupnog stanovnistva kroz niz kontinuiranih mjera usmjerenih ka prevenciji i sprecavanju nastanka bolesti. Fond za zdravstveno osiguranje ce obezbijediti finansiranje osnovnog paketa zdravstvenih usluga. umjesto da vecinu problema rijese u primarnom kontaktu sa gradjanima. Sto se tice dugorocnih ciljeva vezanih za reformu zdravstva. Ljekari tog nivoa su. U pruzanju zdravstvenih usluga ukljucice se i privatni sektor kroz mogucnosti zakljucivanja ugovora o pruzanju zdravstvenih usluga osiguranim licima fonda sa 13 . Svi gradjani su duzni da placaju doprinose za obavezno zdravstveno osiguranje . tako i na smanjenje troskova i podspjesivanje ekonomicnosti. U primarnoj zdravstvenoj zastiti svaki gradjanin ce biti ragistrovan kod svog izabranog doktora koji ce pratiti njegovo zdravstveno stanje i potrebe i upucivati ga na vise nivoe zdravstvene zastite i biti motivisan sistemom placanja za veci kvalitet rada. Takodje. Zdravstveni sistem mora ostati jednako dostupan svim stanovnicima Crne Gore cime ce biti ispostovano nacelo jednakosti. vec se na taj nacin moze bitno uticati na smanjenje obolijevanja stanovnistva od najcescih bolesti cime se znacajno pozitivno utice kako na zdravstvenu zastitu. sto istovremeno znaci i manje skupo lijecenje. biti predmet dobrovoljnog zdravstvenog osiguranja. Funkcija javnog zdravlja ce imati posebnu vaznost sa naglaskom na prevenciju hronicnih bolesti. lijecenja I rehabilitacije oboljelih. Finansiranje pruzanja zdravstvenih usluga bice obezbijedjeno kroz funkcionisanje fonda za zdravstveno osiguranje koji ce vrsiti naplatu doprinosa za obavezno zdravstveno osguranje. dok ce ostale usluge.zapravo vecinu pacijenata prebacivali na vise nivoe zdravstvenih usluga koje su evidentno skuplje.

Zdravstveni sistem ce biti u stanju optimalne funkcionalnosti kako bi se u okviru raspolozivih sredstava postigao najveci pozitivni efekat na zdravstveno stanje stanovnistva Crne Gore. racionalizaciju javnog zdravstva i 7. Kvalitet zdravstvenih usluga bice unaprijedjen kroz uvodjenje kontinuirane evidencije zdravstvenih radnika . jacanje primarne zdravstevene zastite-osnovni paket usluga. zasnivati na unapredjenju primarne zdravstvene zastite. informacionog sistema bice osnovnih prioriteta u upravljanju. unapredjenje sistema placanja zdravstevnih usluga i programa kroz sistem ugovaranja usluga na bazi kapitacije. budzetiranja i drugih metoda placanja.koja treba da bude osposobljena za kvalitetnije pruzanje zdravstvene zastite na lokalnom nivou .rada i socijalnog staranja ce instrumentima zdravstvene politike obezbijediti uslove za: 1. Savjet za zdravlje i ministarstvo zdravlja. jedan od zdravstvu. definisati ulogu drzave u vodjenju zdravstvene politike:Vlada . u osnovnom konceptu. 4.kako bi se obezbijedila kvalitetna podrska boljem 14 . privatizaciju u sistemu zdravstva –regulaciju privatnog sektora. a predstavljace srediste zdravstvenog sistema drzave u cjelini. unapredjenju kvaliteta rada i tehnoloskog razvoja. 3. 6. integraciju privatnog sektora u zdravstveni sistem. izvore finansiranja i razvoj novog sistema zdravstvenog osiguranja. Ministarstvo zdravlja. Uvodjenje integrisanog zdravstvenog. Nacinom placanja ce se obezbijediti pravilna raspodjela sredstava i placanje samo izvrsnih usluga kroz uvodjenje sistema kapirtulacije u primarnoj zdravstvenoj zastiti I bodovnog placanja ili dijagnosticnih kategorija u sekundarnoj i tercijalnoj zdravstvenoj zastiti. 2.Fondom obaveznog zdravstvenog osiguranja. 5. Uvesce se mehanizam planiranja i upravljanja na makro nivou a kroz proces decentralizacije ojacace se uloga menadzera u zdravstenim ustanovama i uspostaviti instrumenti za evaluaciju planova i programa na svim nivoima. njihovim licitiranjem i akreditacijom zdravstvenih ustanova kao i izvodom klinickih protokola. usmjerene ka porodici. Sistem zdravstvene zastite ce se.

restruktuiranja postojecih zdravstvenih kapaciteta. Zdravstveni sistem Crne Gore ce. -razvoj zdravstvenih sistema. -poboljsanje kvaliteta usluga.iako autonoman u odnosu na druge zdravstvene sisteme .a sama reforma ce 15 .Opsti ciljevi zdravstvene politike u narednih 10 godina su: -izgradnja zdravstvene politike koja treba da uputi gradjane na svjesnost zdravstvenih posljedica sopstvenih odluka i njihove odgovornosti za zdravlje.u kojoj ce pacijenti imati veliku odgovornost za sopstveno zdravlje. -povecanje efikasnosti zdravstvenog sistema kroz racionalne i dostupne resurse.harmonizovan sa trendovima razvoja evropskog zdravstva. -povelju o zastiti prava pacijenta. -pristup zdravlju u siromastvu gdje je stavljen akcenat na zdravstvene probleme kod kojih je siromastvo glavni uzrok slabijeg zdravlja.nastojati da u procesu reformi uskladjuje promjene saglasno Milenijumskim ciljevima razvoja i globalnim trendovima razvoja evropskog zdravstva kroz: • • • • • • • • -smanjivanje maternalne smrtnosti. • • • • • • -unapredjenje zdravstvene zastite na najprihvatljiviji i ravnopravan nacin.kao i bolja integracija prvog i drugog nivoa zdravstvene zastite. -poboljsanje efikasnosti-vece obezbjedjenje zastite na primarnom. -prednosti cost-effectiveness metoda u medicinskoj tehnologiji-veca proporcija troskova za prompciju i prevenciju bolesti i poboljsanje kvaliteta lijecenja. -sprijecavanje sirenja HIV-AIDS-a i drugih bolesti. -primjena savremenih zdravstvenih tehnologija i -finansijska stabilnost sistema. Kroz proces reformi doci ce do uvodjenja planiranja i upravljanja u sistem zdravstvene zastite. -saradnju na poboljsanju parcijalnih zdravstvenih rizika i rizika sredine. -smanjivanje smrtnosti djece do 5 godina starosti.

Najveci dio procesa reformi pocivace na aktivnostima ciljeva. Zdravstvena politika.koja ce biti znacajno poljuljana ukoliko dodje do smanjenja stope doprinosa za zdravstveno osiguranje. Medjutim zacrtane ciljeve nece biti moguce ostvariti ukoliko se Fondu onemoguci finasijska stabilnost.od cijeg angazovanja ce zavisiti stepen ostvarivanja utvrdjenih 16 .jednakosti.ali u srednjorocnom periodu i smatra se da ne treba najveci dio tereta da se prenosi na sektor zdravstva vec da se respodijeli i na ostale sektore javne potrosnje.nehat i nemar zdravstvenog zdravstvenih ustanova.kako bi se stvorile predpostavke za brzi i kvalitetniji razvoj zdravstva u Crnoj Gori. Ministarstvo je ustanovilo dobar organizacioni i finasijski model reformisanog zdravstva po uzoru na veliki broj zapadnoevropskih zemalja i zemalja u tranziciji. Kao glavni uzrok takvog stanja.zahvatiti sve djelove sistema.korisnici zdravstvenih usluga navode neorganizovanost. Stoga se i insistira da prije donosenja Prijealloga zakona o doprinosima za socijalno osiguranje kojim bi se predvidjelo eventualno smanjenje stope doprinosa za zdravstveno osiguranje uvaze neke cinjenice i u zakonu prenesu postojeca rjesenja o iznosu stope doprinosa za zdravstveno osiguranje do stvaranja realnog ambijenta za njihovo snizenje.reforma nije prihvacena na pravi nacin od strane velikog broja korisnika zdravstvenih usluga. Naglaseno je da treba dati podrsku rasterecenju privrede kroz smanjenje stope poreza i doprinosa.koje ima dobru osnovu ali koje ne funkcionise na adekvatan nacin na nizim organizacionim nivoa.u zdravstvu znacajne mogucnosti i prostor koji treba da se obezbijedi racionalizacijom postojecih resursa. Radi kvalitetnog sprovodjenja reforme definisace se prioriteti a reforma ce se sprovoditi po fazama. Posojeci socijalni i ekonomsko odnosi predstavljaju ogranicavajuci faktor za uspjesno sprovodjenje reformi.rukovodiocima svih nivoa u zdravstvu i zdravstvenim radnicima.bice moguce dopunjavati kako bi se postigao sto bolji efekat.kvaliteta i efikasnosti.posebno u dijelu reforme zdravstvenog osiguranja i prava na zdravstvenu zastitu.koja ima za cilj sprovodjenje reforme zdravstvenog sistema polazi od principa univerzalnosti.dostupnosti. Plan reforme u procesu samog sprovodjenja. Medjutim. Medjutim i pored velikog truda Ministarstva zdravlja i dobrih ocjena inostranih organizacije i zdravstvenih institucija.

kao i nezadovoljstvo sopstvenim ekonomskim statusom dovodi do toga da odredjeni broj ljekara zaboravi na Hipokratovu zakletvu i poseti se rjesavanju sopstvenih ekonomskih problema. Kao sto je vec navedeno.nehumanost zdravstvenog osoblja.za sada nisu vidljive neke velike promjene. Sve veci broj korisnika zdravstvenih usluga iznosi prituzbe na racun korumpiranosti medicinskog osoblja kao i njihovog otvorenog nudjenja boljih i adekvatnijih usluga u privatnim ordinacijama i klinikama pod izgovorom boljih i savremenijih medicinskih aparata. Veliki broj zdravstvenih radnika primarnog sektora nije zadovoljan reformom i nacinom na koji se odrazila na njihov poslovni polozaj. Drugi izvor nezadovoljstva predstavljaju visoke takse kao i placanje usluga „na crno“. 17 . Jedino sto preostaje da bi reforma uspjela u potpunosti i bila sprovedena do kraja jeste da ljekari i medicinsko osoblje prihvata novi polozaj.cilj reforme predstavljaju sto stabilnijeg zdravstvenog sistema kao i povecanje zdravstvenog standarda i zivotnog vijeka stanovnistva jer stabilan zdravstveni sistem predstavlja stub stabilne ekonomije jedne zemlje. Nezadovoljstvo usled niskih primanja i povecanja obima posla utice na kvalitet i kvantitet pruzenih usluga.ako ne dodje do vecih promjena na nivou primarne zastite gradjani nece moci da osjete pozitivne promjene.nepoznavanje adekvatnog nacina koriscenja nove racunarske opreme.osoblja. Birokratija u zdravstvu. I pored toga sto ministarstvo i drzava ulazu veliki trud. Iako su reformom obuhvacene neke radikalne promjene u odnosu pacijent-zdravstveno osoblje i pacijent-zdravstvena usluga u cilju poboljsanja opsteg zdravlja pacijenta a samim tim i cjelokupnog stanovnistva.a gradjani(korisnici medicinskih usluga) pomire sa cinjenicom da je proslo vrijeme rasipanja resursa kojima raspolaze zdravstvo i potpuno besplatne zdravstvene zastite.sredstva i napor u sto bolju i efikasniju realizaciju zapocete reforme zdravstva i zdravstvene zastite.

Literatura: 1.Simic-Karakteristike sistema zdravstvene zastite 5.Meusud Grbovic. R.Kosanovic-Licno ucesce osiguranih lica u troskovima zdravstvene zastite 4. S. Sajt Ministarstva zdravlja. Sajt Fond-a 18 . Drenka Vukovic-Socijalna sigurnost i socijalna prava 6.Stiglitz-Ekonomija javnog sektora 3.koordinator za primarnu zdravstvenu zastitu-Model Organizacije sistema primarne zdravstvene zastite 2. Joseph E. Prim.dr.rada i socijalnog staranja 7.

19 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful