UNIVERZITET CRNE GORE EKONOMSKI FAKULTET-PODGORICA KONSTITUCIONALNA EKONOMIJA

REFORMA SISTEMA ZDRAVSTVENE ZASTITE U CRNOJ GORI

Profesor: Prof.dr.Nevenka Glisevic

Student: Martinovic Sandra 08/155

pa je otuda tesko govoriti o jedinstvenom evropskom modelu. uslova i predvidjenih prava. U medjuvremenu su razvijani raznoliki modeli zdravstvenog sistema(zdravstvene zastite i osiguranja) koji pocivaju na nacionalnoj tradiciji i iskustvu. Ministarstvo zdravlja.vijek“. Polazeci od kriterijuma koji se ticu organizacije. ogranicenim mogucnostima (porast ucesca izdataka u BNP) i potrebom obezbjedjivanja privhatljivog nivoa zdravstvene zastite cjelokupnog stanovnistva. -Zakon o zdravstvenoj zastiti(sl. Suocene sa sve vecim izazovima (rast potreba i ocekivanja).prilagoditi i primijeniti neka dobra iskustva zapadnih zemalja i zemalja u tranziciji. u zemljama Evropske unije. predstavlja jedan od najstarijih zakonom uredjenih vidova osiguranja. Da bi se krenulo u opseznu reformu sistema usvojeno je nekoliko strateskih dokumenata: • • • -zdravstvena politika u RCG do 2020 godine(2001).rada i socijalnog staranja sprovodi reformu sistema zdravstva. Strategija zdravstvene politike zasniva se na podizanju kvaliteta zdravlja stanovnistva. koji je u nekim drzavama uveden 20-tih godina proslog vijeka. -strategija razvoja zdravstva Republike Crne Gore (2003).list RCG 39/2004).list RCG 39/2004).po uzoru na zemlje clanice Evropske unije.rada i socijalnog staranja nece direktno usvojiti nijedan zdravstveni sistem iz svijeta. uz prilagodjavanje i poboljsanje djelovanja zdravstvenog sistema u skladu sa finansijskim mogucnostima.postoji uobicajena podjela zdravstvenih sistema na zemlje sa nacionalnom zdravstvenom sluzbom i sistema obaveznog socijalnog osiguranja koji je zastupljen u vecini drzava clanica.Vlada Crne Gore preko resornog ministarstva zdravlja.Savjeta). zakonskog uredjenja. Obezbjedjivanje od rizika povrede i sprijecenosti za rad uslijed bolesti. vec ce prouciti. . U medjuvremenu je doslo do priblizavanja oba modela tako da gotovo citavo 2 -zakon o zdravstvenom osiguranju (sl. finansija.zemlje EU pristupile su reformisanju sistema u skladu sa zdravstvenom politikom.nacionalnim strategijama i preporukama (Evropske Komisije. Crna Goora se ukljucila u jedinstveni medjunarodni proces ostvarivanja dokumenata Svjetske zdravstvene organizacije“Zdravlje za sve u XXI vijeku“ i „21 cilj za 21.

sto dovodi do rasta izdataka koji se pokrivaju iz budzeta. za pacijente sa niskim zaradama koji ne mogu da plate visoke cijene pregleda.zemlje Srednje i Istocne Evrope .danas je u gotovo svim clanicama Evropske unije. Finansiranje drzavnih zdravstvenih sluzbi vrsi se po pravilu iz javnih sredstava (budzeta).sloboda korisnika. lijecenja i njege. ekonomske i socijalne razlike medju njima.odgovarajuca autonomija davalaca usluga.ukljucujuci i Crnu Goru. Na tim osnovama vecina drzava. Nasuprot tome.gore navedene.Medjutim. kulturne. U nastojanju da ispune. uslove potrebne za dobijanje statusa punopravnih clanica Evropske unije. pri cemu su vidljive razlike koje se ticu obima i nivoa prava u pojedinim zemljama clanicama . decenijsko iskustvo 3 . U cilju prevazilazenja takvog stanja najveci broj zemalja se odlucuje za postovanje principa solidarnosti u okviru nacionalnog sistema. U praksi se najcesce srecu rjesenja kojima je predvidjeno pokrivanje „osnovne zastite“ sa jasno definisanim oblicima prava koja se ostvaruju po osnovu osiguranja ili iz poreza. a navedeni ciljevi su zastupljeni u programima Evropske unije. Bez obzira na razlike zdravstvenih sistema opsti ciljevi nacionalnih zdravstvenih politika mogli bi se zdravstvenu zastitu formulisati kao: obezbjedjenje dostupnosti i ravnopravnosti trebalo bi da cine odgovarajuci procenat drustvenog korisnika. pa su otuda i kadrovi-drzavni sluzbenici.makroekonomska efikasnost (troskovi za proizvoda).stanovnistvo unije ostvaruje prava na zdravstvenu zastitu. zdravstvene sluzbe imaju javni karakter.uvedeno licno ucesce pacijenata u pokrivanju razlicitih vidova zdravstvene zastite. kako bi se obezbijedila zastita lica koja slabije zaradjuju i sprijecilo njihovo njihovo dalje siromasenje zbog pokrivanja troskova lijecenja. politicke. U drzavama u kojima postoji dati model. Podizanje nivoa participacije i ogranicenja koja se ticu koriscenja skupih usluga predstavljaju realnu opasnost (izvjestaj Komisije i Savjeta).ukljucujuci i Crnu Goru. dok je za pokrivanje dodatnih troskova potrebno ucesce pocijenata. u preovladjujucem sistemu zakonom obaveznog osiguranja. ukljucujuci i ljekare. reformisale su svoje zdravstvene sisteme. Bez obzira na znacajne istorijske. nezavisno od modela sistema.privatnog osiguranja i sopstvenog ucesca korisnika.Svjetske zdravstvene organizacije i drugih medjunarodnih institucija. finansiranje se vrsi iz sredstava koja se prikupljaju iz doprinosa zaposlenih i poslodavaca. gradi svoje nacionalne politike.materijalna sigurnost gradjana.

paralelna trzista rada) u uslovima niskih stopa fertiliteta i ubrzanog starenja stanovnistva.postignutih rezultata i uocenih problema u reformisanju zdravstva. pri cemu su u vecini slucajeva izostali ocekivani rezultati na polju poboljsanja zdravstvenog stanja stanovnostva. Negativni efekti ekonomsko-socijalnih reformi (makroekomosko stanje. kvalitetnije zastite. obezbjedjenja jednakosti u pruzanju usluga i pokrivenosti stanovnistva osnovnom zdravstvenom zastitom. jacanje kadrovskih potencijala .veci kvalitet zdravstvenih usluga. u uslovima naraslih potreba i ocekivanja stanovnistva i ogranicenim finansijskim mogucnostima. obezbjedjivanje sigurnih izvora finasiranja. u zemljama u tranziciji. Otuda se u vecini zemalja tranzicioni proces odvijao u pravcu stvaranja finansijski odrzivog sistema osiguranja koji se zasniva na doprinosima (a ne kao ranije na porezima) po ugledu na zapadnoevropski. socijalnoj iskljucenosti i promjenama u zdravstvenom statusu stanovnistva.placanja usluga „na crno“. odlikovao se rasprostranjenom mrezom zdravstvenih institucija u primarnom.fokusiranjem na individualne programe koji su shvatani kao „magicne injekcije“ za sve „bolesti zdravstva“. Drugi dio problema koje je trebalo rijesiti odnosio se na obezbjedjivanje sigurnih izvora prihoda. na planu pruzanja usluga i njihovog kvaliteta. sveobuhvatne 4 . efikasnijeg pruzanja usluga i prenosenja jednog dijela troskova na pacijente. Razvijanje sveobuhvatne „perspektive zdravstvenog sistema“u uslovima ekonomske krize.Bizmarkov model.Semaskov model. sekundarnom i tercijalnom sektoru. U realizaciji postavljenih ciljeva u praksi se cesto odustajalo od komleksnih mjera. doveli su do negativnih demografskih trendova u vecini zemalja Istocne i Srednje Evrope. Krajnji rezultati reformi veoma su razliciti . pokazalo se da treba reformisati centralizovani drzavni sitem zdravstvene zastite . U pocetnim godinama tranzicije. sa velikim brojem zaposlenih i prevelikim kapacitetom za bolnicko lijecenje.restruktuiranje sektorske podjele. Ranije vazeci sistem zdravstvene zastite. privatizaciju itd.tranzicije obezbjedjuje pracenje osnovnih promjena.decentralizaciju.podrazumijevalo je uvodjenje novog modela sistema. Istrazivanja zdravstvenih trendova ukazuju na neke zajednicke karakteristike u tranziciskim zemljama koje se prije svega odrazavaju u rastu troskova zdravstvene zastite.

nedostaju elementi makroekonomske stabilnosti i adekvatna zakonska regulativa. Razvijanje odnosa izmedju korisnika i pruzaoca zdravstvenenih usluga na novim osnovama. 5 . Koncipiranje javnog zdravstvenog osiguranja u zemljama Istocne i Srednje Evrope uzrokovano je:ukidanjem drzavnog monopola nad vlasnistvom i finansiranjem zdravstvene zastite. Tokom tranzicije.ali i neformalna placanja na crno). Pravo na zdravstvenu zastitu prema zakonskim propisima u vecini zemalja u tranziciji je ostalo univerzalno. Decentralizacija sistema u finansiranju zdravstvene zastite rezultirala je izmjenom u nacinu prikupljanja sredstava i pored toga sto je drzava zadrzala znacajno ucesce u kreiranju zdravstvene politike i pokrivanju troskova zdravstvene zastite. trebalo je sacuvati elemente solidarnosti u zdravstvenim sistemima i obezbijediti uneverzalni obuhvat stanovnistva osnovnim „paketom usluga“ s obzirom na dugu tradiciju besplatnog zdravstva i ocekivanja osiromasenog stanovnistva. Prije tranzicije. prihodi za zdravstvenu zastitu su generisani prevashodno od drzavnih preduzeca. Kao sto je to slucaj u sistemima koji se finansiraju posredstvom oporezivanja. koje ukljucuje fundiranje(skupljanje finansijskih sredstava) i njihovu raspoodijelu osiguranicima. predstvaljali su rezultat politickih pregovora i ustanovljenih prioriteta. buduci da se smatralo neproduktivnim sektorom. trebalo je da obezbijedi „zdravije“fondove i brze reakcije sistema na savremene izazove(rast izdataka). Zdravsto nije uvjek favorizovano .Kljucni elementi reformi zdravstvenog sistema u zemljama Srednje i Istocne Evrope sadrzani su u oblasti finasiranja sistema.dok su privatni izvori sredstava imali neznatan udio. pa otuda bogatiji djelovi stanovnistva vrlo cesto ostvaruju disproporcionalne koristi od drzave. pokazalo da za izgradnju novog sistema koji se finansira iz doprinosa . U praksi se medjutim. ustanovljena su dva nova izvora finansiranja:doprinosi za javno zdravstveno osiguranje i gotovinska placanja (zvanicno propisane takse. Javni izdaci za zdravstvenu zastitu i programe socijalne pomoci u zemljama u tranziciji nijesu uvjek opotimalno usmiereni.poboljsanjem efikasnosti zdravstvenog sistema i povecanjem odrgovornosti za koriscenje resursa prenosenjem odgovornosti za zdravstvenu zastitui na nezavisne(od drzave) institucije. Pored toga . zdravstvo je konkurisalo ostalim oblastima javne potrosnje i stvarni troskovi usmjereni za zdravstvo.povecanjem odgovornosti pojedinca za sopstveno zdravlje i za finansiranje zdravstvene zastite.

Pocetni koraci u raformi zdravstvenog sistema u Crnoj Gori..sto omogucava kontrolu trosenja prihoda namijenjenih sistemu zdravstva i sprjecava prelivanje sredstava iz zdravstvenog sektora u druge vladine sektore.kao i izmedju urbanih i ruralnih oblasti.Austrija. Bismarckov i Beveridgeov model. unapredjenja isplativosti pruzanja usluga i uvodjenju sistema placanja po ucinku.nezaposlena. Uprkos ideologiji pravicnosti. ucinjeni su po uzoru na razvijene zapadne zemlje kao i na zemlje u tranziciji i to na polju jacanja finansijske strukture . Model obaveznog zdravstvenog osiguranja (Bismarckov model) u kojem preovladava finansiranje zdravstvene zastite iz fonda obaveznog zdravstvenog osiguranja putem doprinosa za obavezno zdravstveno osiguranje koje solidarno placaju zaposleni i poslodavci i model nacionalne zdravstvene zastite(Beveridgeov model) u kojem dominira budzetsko finansiranje zdravstvene zastite. 6 . Model finansiranja iz doprinosa za obavezno zdravstveno osiguranje primjenjuju sljedece zemlje. obezbjedjenja sigurnih izvora finansiranja. Danas u Evropi imamo primjenu dva modela finansiranja zdravstva.izbjegla i raseljena lica i iz ostlaih prihoda. Iz navedenog slijedi da crnogorski sistem zdravstva treba da istraje na razvoju modela obaveznog zdravstvenog osiguranja.Belgija. Tim sredstvima Fond obezbjedjuje osiguranim licima pravo na zdravstvene usluge i pravo na odredjene novcane naknade.. Obavezno zdravstveno osiguranje u Crnoj Gori sprovodi Republicki fond za zdravstveno osiguranje (FOND) i pojavljuje se kao posrednik koji stupa u odnose sa obaveznicima uplate doprinosa i sa davaocima zdravstvenih usluga.Osim toga postoje velike razlike u alociranju rasursa izmedju glavnih gradova i ostalih. sto neminovno dovodi do zaostajanja zdravstvenog sektora. Dominantan model zdravstvenog osiguranja vecine zapadnoevropskih zemalja je obavezno zdravstveno osiguranje.tokom koje svakako nijesu korigovani. ovi dispariteti su potojali i prije perioda tranzicije. Glavni izvor finansiranja sistema zdravstva su dopinosi za obavezno zdravstveno osiguranje koji cine 94% ukupnih prihoda. Manjim dijelom Fond se finansira iz transfera budzeta za kapitalne investicije.Francuska… Bismarckov model je primjereniji zemljama u tranziciji zbog cinjenice da se tim modelom obezbjedjuje odvojenost zdravstvenog budzeta od drzavnog.

ali istovremeno zahtijeva.Fond iz raspolozivih sredstava dakle. dehumanizovanog odnosa izmedju zdravstvenih radnika i pacijenata.a danas ima gotovo 100 000 penzionera.9 godina. vecu raspodjelu sredstava u podrucju zastite zdravlja. Prosjecna starost stanovnistva u Crnoj Gori je 35. sto znaci da se Crna Gora nalazi u stadijumu demografske starosti. uocio niz slabosti u materijalnofinansijskom i organizacionom dijelu zbog cega je pokrenuo reforme kroz brojne projekte. Ekonomskom politikom za 2007godinu. sto ce doprinijeti stvaranju finansijski i institucionalno odrzivog sistema zdravstvene zastite.5 % smanji na manje od 2. Naime. predstavlja problem svih drzava jer su sredstva za zdravstvenu zastitu ogranicena. Ne mogu se zaboraviti ni male plate zdravstvenih radnika. a sa druge strane postoji stalan rast potreba za zdravstvenim uslugama jer savremena medicina pruza covecanstvu sansu za zdraviji zivot i duzi zivotni vijek. evidentan je rast penzionera kojih je 1989 bilo oko 59 000. zdravstvena potrosnja. a znamo da je ta kategorija osiguranika najveci korisnik zdravstvenih usluga. sto u uslovima stalno rastucih troskova predstavalja problem. smanjenje stope doprinosa za zdravsto sa 9% znaci ukupno 7 . Vlada RCG je predlozila da se u cilju stvaranja povoljnijeg ekonomskog ambijenta razmotri mogucnost smanjenja stopa doprinosa da bi se rasteretila privreda-poslodavci.25% godisnje. nepostojenjem motivacije za kvalitetnim i efikasnim radom. Fond je sagledavajuci situaciju u zdravstvenom sistemu prepoznao faktore rasta zdravstvene potrosnje. Na osnovu prijedloga postignut je sporazum izmedju Vlade. Sve ovo navodi da cemo imati jak pritisak na zdravstveni sistem kojem necemo biti u stanju da odgovorimo bez sprovodjenja temeljnih reformi sa osnovnim ciljem ogranicavanja rasta troskova uz istovremeno ocuvanje i unaprjedjenje zdravlja svakog pojedinca i svog stanovnistva. Saveza Sindikata Crne Gore i Unije poslodavaca da se stopa doprinosa za zdravstveno osiguranje od 13. dok se ne postigne stopa od 9%. Osim toga. sto u perspektivi ima negativne konsekvence na ekonomski rast i povecanje zdravstvene potrosnje. sto rezultira pojavom:niske profesionalne satisfakcije. U Crnoj Gori se javlja problem vezan za smanjanje mlade populacije i rast starijeg u ukupnom stanovnistvu. treba da obezbijedi zadovoljavajuci nivo zdravstvene zastite. prihvatljivog za korisnike i davaoce usluga.

59% BDP ili 14.35% ukupne javne potrosnje. realizuje funkciju i predaje informacije ili ih preradjuje.5%. Osim toga prisutan je negativan trend izdataka za obavezno zdravstveno osiguranje u odnosu na BDP. sto su pocetna slova engleskih rijeci:equity.Znaci Crna Gora sa svojom stopom doprinosa za zdravstveno osiguranje ne izlazi iz Evropskih okvira. odnosno sa 15 na sadasnjih 13.78% BDP-a ili 12. Rezultati rada se mogu sagledati kroz sintagmu “4E”. dok je za 2007-u godinu.55%.koja podrazumijeva i gore navedeni sistem finansiranja i budzetiranja zdravstvenog sektora.5%-13. U Crnoj Gori. za 2006-u godinu je planirano 6. djelotvornost zdravstvenih programa i efficiency..78% BDP-a odnosno oko 170 € po glevi stanovnika. Sistem obuhvata ukupnost ili kompleksnost elemenata ili pojedinacnih djelova. ekonomicnost i kvalitet zdravstvenih usluga. On posjeduje strukturu.37 ili 14. osim kada je rijec o izdvajanju u odnosu na BDP ili troskovima per capita kada su ti pokazatelji izdvajanja za zdravstvo mnogo nizi. Evaulacija djelovanja zdravstvenog sistema se cijeni putem 4 €. jednakost gradjanja u zdravlju i dostupnosti.6% BDP-a ili 1300 € per capita. Osnovne karakteristike drustvenih sistema jesu da su oni: • -dinamicki(u stalnom kretanju). sto je znatno nize u odnosu na prosjek zemalja EU od 8. Tokom sprovodjenja reforme. Izdaci za obavezno zdravstveno osiguranje u 2005-oj godini. 8 . cine 6. Stopa doprinosa na zdravstvo u Crnoj Gori od 13.9%. obezbijedice se svim gradjanima Crne Gore jednak pristup osnovnoj zdravstvenoj zastiti i kvalitet pruzanja usluga.29% ukupne javne potrosnje. pravo gradjana da odlucuju effectiveness.u Njemackoj 13.smanjenje doprinosa za trecinu.33% sto ce imati negativne posledice po zdravstveni sistem..72%.5% priblizno je ista kao kod velikog broja Evropskih zemalja. u Sloveniji 12. Ucesce zdravstvene potrosnje se znaci permanentno smanjuje u odnosu na BDP i na ukupnu javnu potrosnju a planira se i njeno dalje smanjenje kroz snizenje stope doprinosa za obavezno zdravstveno osiguranje. plenirani troskovi zdravstvene zastite za 2007-u godinu iznose 5. planirano 5. smanjena je za 10%. Stopa doprinosa za zdravstvo u 2004-oj godini. empower.58% ukupne javne potrosnje. Tako je stopa doprinosa u Francuskoj 13. odnosno 33. dok ce privatni i drzavni sektor biti postepeno izjednaceni u mogucnostima ucestvovanja u sprovodjenju zdravstvene zastite.

Svrha sistema je ocuvanje i unapredjenje zdravlja ljudi obezbedjivanjem zdravstvenih usluga stanovnistvu kako moderne. koji jos uvjek nije integrisan u zdravstveni sistem postoji veci broj ambulanti. tako i tradicionalne medicine na efikasan nacin.menadzment. hijerarhijski(po organizaciji).a cine ga:18 domova zdravlja.organizacija i administracija. Primarna zdravstvena zastita bi trebalo da rijesi 85% zdravstvenih potreba. Zdravstveni sistem Crne Gore je organizovan kao jedinstveni zdravstveni region i dominantno se zasniva na javnom sektoru. a ne samo na papiru. U privatnom sektoru. Javne zdravstvene ustanove organizovane su kroz mrezu primarne. da postane “ulazna vrata” ulaska u sistem zdravstvene zastite. Institut za zdravlje i apotekarska ustanova Crne Gore.u cilju da se zdravstvena zastita ucini efikasnijom i kvalitetnijom. porodicama i zajednici. Broj zaposlenih u JZU CG iznosi 8810.zdravstvenom sistemu iznosi 25. programske i akcione programe. Zdravstvena politika mora da bude usmjerena u pravcu znatno vece decentralizacije i kombinovanja sistema javne i privatne prakse. Osnovne komponente svakog sistema zdravstvene zastite su:resursi. a da na sekundarni i tercijalni nivo stignu samo oni kojima je to zaista neophodno.klinicki centar Crne Gore.12% Zakonodavna politika u Republici Crnoj Gori do 2020 godine predstavlja osnovu za zakonodavne. Procentualno ucesce nemedicinskog osoblja u odnosu na ukupan broj zaposlenih u javno.3 specijalne bolnice. a koje su u isto vrijeme dostupne i prihvatljive ljudima. Primarna zdravstvena zastita mora u praksi.7 opstih bolnica. veledrogerija i apoteka. -stohasticki(po ponasanju). a narocito na nivou primarne zdravstvene zastite.• • • -slozeni(po strukturi). sistem zdravstvene zastite obuhvata zdravstvenu infrastrukturu koja obezbjedjuje spektar programa i usluga i pruza zdravstvenu zastitu pojedincima. sekundarne i tercijalne zdravstvene zastite.a zdravstveni sistem Crne Gore ukljuci u evropski i svjetski proces zdravstvenog razvoja. stomatoloskih ordinacija. gdje god da je moguce. od cega medicinskih radnika 6595 a nemedicinskih 2115. finansiranje i obezbjedjivanje i pruzanje zdravstvene zastite. Prema definiciji Svjetske zdravstvene organizacije. 9 .

.Produzenje trajanja zivota. zajednice predstavljaju drugi cilj zdravstvene politike. koji ce obezbijediti pristup potrebnoj zdravstvenoj zastiti. Stoga. neophodno je uvesti adekvatne oblike finans 1.Osiguranje od finansijskog rizika. Zdravstveni sistem predstavlja jedan od najslozenijih sistema u drzavi. Medicinska nauka.tako da gradjani ne budu znatno finansijski ugrozeni u slucaju bolesti. a sve u cilju da se u okviru raspolozivih sredstava stanovnistvu obezbijedi osnovna zdravstvena zastita. Zdravstveni problemi mogu prouzrokovati znatne negativne finansijske posledice po gradjane i njihove porodice.Smanjenje razlika u zdravlju. Cilj zdravstvene politike je da utice da se razlike ne produbljuju. vec da se smanje kroz cijene i aktivne mjere preraspodjele zdravstvenih dobara i resursa iranja zdravstva. ugrozenim djelovima drustva. a uporedo sa njim i troskovi lijecenja i prevencije. Zdravstveni problemi uticu i na funkcionisanje porodice. U svim tranzicionim zemljama. rastu brze od ekonomske osnove drustva. Zdravstveni problemi uticu na kvalitet zivota gradjana i smanjuju njihovu radnu i funkcionalnu sposobnost. S obzirom na njegov znacaj i uticaj na zdravstvno stanje stanovnistva svake drzave. prisutno je stalno povecanje troskova pruzanja zdravstvene zastite. 3.Poboljsanje kvaliteta zivota u vezi sa zdravljem. Sprecavanje prerane smrti i na taj nacin produzenje zivota na taj nacin predstavlja primarni cilj zdravstvene politike i osnovni zadatak zdravstvenog sistema koji se ostvaruje mjerama sprecavanja bolesti i lijecenja bolesnih. drzava sprovodi niz mjera u planiranju i upravljanju zdravstvenim sistemima kako bi obezbijedila stabilno finansiranje i racionalan i kvalitetan sistem pruzanja zdravstvene zastite. zbog starenja stanovnistva i uvodjenja novih i skupih medicinskih tehnologija. 10 . a istovremeno raspodijeliti finansijski rizik. Razlike u zdravstvenom sistemu izmedju socijalnoekonomskih slojeva u drustvu postoje u svim drustvima. Zdravstveni sistem Crne Gore predstvaljao je dio zdravstvenog sistema bivse SFRJ-e cijelog drustva.Zdravstvena politika u Republici Crnoj Gori do 2020 godine definisala je opste ciljeve zdravstvene politike. Poboljsanje kvaliteta zivota i sprijecavanje smanjenja kvaliteta zivota zbog zdravstvenih problema. 4. kao i zbog velikog ekonomskog uticaja. 2.

nepostojanja adekvatnog sistema pracenja i kontrole u razlicitim segmentima sistema do nedovoljno kvalitetnog pruzanja zdravstvenih usluga. a da pri tome nije razvijena svijest gradjana o tome da svaka zdravstvena usluga ima svoju cijenu i da zdravstvo nije besplatno. -zdravstvena zastita nije programirana u skladu sa potrebama. -postoji raskorak izmedju utvrdjenih prava iz zdravstvenog osiguranja i finansijskih mogucnosti da se zadovolje nerealna ocekivanja . a od neadekvatne organizacije zdravstvene sluzbe. stvorena je slika da gradjani imaju pravo na bilo koju od zdravstvenih usluga bez obzira na njenu stvarnu neophodnost. prioritetima i specificnostima. -upravljanje zdravstvom ne odgovara savremenoj koncepciji organizacije zdravstvenog sistema.gradjana i zaposlenih u zdravstvu. neadekvatan metod placanja zdravstvenih usluga i nejasan nacin finansiranja zdravstvenih ustanova. posebno u pojedinim segmentima sistema zdravstva. Osnovni problemi u zdravstvu Crne Gore su: -zdravstveni sistem. -nepostojanje kvalitetnog sistema informisanja zdravstva i drugih mehanizama za bolje 11 . iako je organizovan na osnovama primarne zdravstvene zastite. -veliki broj nemedicinskih radnika i neadekvatna struktura zdravstvenih radnika. -nastojanje nacionalne politike ljekova i neracionalna potrosnja ljekova. -zdravstvene ustanove su prvenstveno usmjerene na pruzanje kurativne zastite gradjana. Razloge za reformu zdravstvenog sistema treba traziti u neefikasnom funkcionisanju zdravstvenog sistema i identifikacionih problema. a mnogo manje ka prvenstvenom zdravlju cjelokupnog stanovnistva. Na taj nacin. Svi ti problemi u zdravstvenom sistemu postoje godinama. -neadekvatan nacin alokacije sredstava sa prioritetima i vidovima zdravstvene zastite.koji se odlikovao naracionalnom i neefikasnom organizacijom uz promociju dostupnosti svih prava iz zdravstvene zastite. nacina prikupljanja i raspodele sredstava. od zdravstvenog sistema. Reforma sistema zdravstvene zastite i zdravstvenog osiguranja zadire u sve segmente i ima krupne implikacije na desavanja u ostalim segmentima drustva. posebno lokalnih nivoa. ne funkcionise na koordinaran i integrisan nacin. posebno u pogledu sistema planiranja.

U predstojecem periodu planirano je da se razvije i implementira model integracije privatnog i javnog sektora. -Evropska politika. -Deklaracija svjetske zdravstvene organizacije(SZO) o odgovornosti drzava SZO za zdravlje naroda. a u cilju povecanja:pravicnosti. razmatraju se i mogucnosti za uvodjenje inicijativa za uposljavanje javno-privatnog partnerstva.Ujedinjenih nacija. paralelno sa padom drustvenog i zivotnog standarda. dostupnosti. directive EU I preporuke medjunarodnih institucija I organizacija. Iskustva u zemljama u tranziciji pokazuju da su zdravstveni sistemi tih zemalja bili okrenuti sekunadarnoj i tercijalnoj zdravstvenoj zastiti. -Ustav Crne Gore i -Ostala dokumanta.efikasnosti.izmedju ostalih cine: -Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima. -postojanje neformalnih placanja. energije i jacanje unutrasnjih kapaciteta. -nerazvijen je sistem kontrole i unaprijedjenja kvaliteta zdravstvene zastite. -Konferencija o primarnoj zdravstvenoj zastiti u Alma Ati. -Ljubljanska povelji. -evidentna je stagnacija zdravstvenog stanja stanovnistva. rada i socijalnog staranja je odlucilo da zapocne projekat organizacije sekundarnog i tercijalnog nivoa zdravstvene zastite. -nijedan nivo zdravstvenog sistema ne obavlja kontrolu obuhvata i kvaliteta registrovanih podataka. Suocavajuci se sa ovim pitanjima ministarstvo zdravlja.kao prioritet u reformi zdravstva odredila da to bude reforma primarne zdravstvene njege. I ne samo reforma primarne zdravstvene zastite.da trazi dugo vremena . Imajuci u vidu.solidarnosti. integralni zdravstveni sistem. Takodje.upravljanje. dok je primarni nivo zdravstvene 12 .da je to ozbiljan sistem.a to je upravo ono sto podrzava i za sta se zalaze SZO. cilj je reformisati i sve segmente zdravstvenog sistema. Polazne osnove za implementaciju zdravstvenog sistema Crne Gore.prije svega sekundarnog nivoa i tako napraviti reformisani. Ono sto je posebno znacajno je to sto je Crna Gora.kvaliteta i bezbijednosti.

Svi gradjani su duzni da placaju doprinose za obavezno zdravstveno osiguranje . U primarnoj zdravstvenoj zastiti svaki gradjanin ce biti ragistrovan kod svog izabranog doktora koji ce pratiti njegovo zdravstveno stanje i potrebe i upucivati ga na vise nivoe zdravstvene zastite i biti motivisan sistemom placanja za veci kvalitet rada. Zdravstveni sistem mora ostati jednako dostupan svim stanovnicima Crne Gore cime ce biti ispostovano nacelo jednakosti. sto istovremeno znaci i manje skupo lijecenje. U pruzanju zdravstvenih usluga ukljucice se i privatni sektor kroz mogucnosti zakljucivanja ugovora o pruzanju zdravstvenih usluga osiguranim licima fonda sa 13 . Svaki zdravstveni sistem koji je okrenut ka sekundarnoj i tercijalnoj zdravstvenoj zastiti istovremeno i skup sistem. Takodje. Ljekari tog nivoa su.zastite uglavnom bio slabo razvijen i neadekvatno placen. kao i razlika u cijeni koju placa osiguranik kroz sistem participacije.zapravo vecinu pacijenata prebacivali na vise nivoe zdravstvenih usluga koje su evidentno skuplje. biti predmet dobrovoljnog zdravstvenog osiguranja. Finansiranje pruzanja zdravstvenih usluga bice obezbijedjeno kroz funkcionisanje fonda za zdravstveno osiguranje koji ce vrsiti naplatu doprinosa za obavezno zdravstveno osguranje. Funkcija javnog zdravlja ce imati posebnu vaznost sa naglaskom na prevenciju hronicnih bolesti. rada I socijalnog staranja ce se truditi da zdravstveni sistem Crne Gore mora da obezbijedi ocuvanje i unapredjenje zdravlja cjelokupnog stanovnistva kroz niz kontinuiranih mjera usmjerenih ka prevenciji i sprecavanju nastanka bolesti. umjesto da vecinu problema rijese u primarnom kontaktu sa gradjanima. Fond za zdravstveno osiguranje ce obezbijediti finansiranje osnovnog paketa zdravstvenih usluga. Ministarstvo zdravlja.znacajno je istaci i da se jacanjem preventivne i primarne zdravstvene zastite ne postize samo to da se vecina zdravstvenih problema ne resava na primarnom kontaktu. zastitu i promociju zdravlja. lijecenja I rehabilitacije oboljelih. Sto se tice dugorocnih ciljeva vezanih za reformu zdravstva. a drzava ce preuzeti obavezu placanja doprinosa za one kategorije stanovnistva koji ne placaju doprinose. dok ce ostale usluge.majki mladih i starih. tako i na smanjenje troskova i podspjesivanje ekonomicnosti. vec se na taj nacin moze bitno uticati na smanjenje obolijevanja stanovnistva od najcescih bolesti cime se znacajno pozitivno utice kako na zdravstvenu zastitu.

jedan od zdravstvu.Fondom obaveznog zdravstvenog osiguranja. integraciju privatnog sektora u zdravstveni sistem. unapredjenje sistema placanja zdravstevnih usluga i programa kroz sistem ugovaranja usluga na bazi kapitacije. Ministarstvo zdravlja.koja treba da bude osposobljena za kvalitetnije pruzanje zdravstvene zastite na lokalnom nivou . definisati ulogu drzave u vodjenju zdravstvene politike:Vlada . Kvalitet zdravstvenih usluga bice unaprijedjen kroz uvodjenje kontinuirane evidencije zdravstvenih radnika . informacionog sistema bice osnovnih prioriteta u upravljanju. racionalizaciju javnog zdravstva i 7. budzetiranja i drugih metoda placanja.rada i socijalnog staranja ce instrumentima zdravstvene politike obezbijediti uslove za: 1. 2. jacanje primarne zdravstevene zastite-osnovni paket usluga. njihovim licitiranjem i akreditacijom zdravstvenih ustanova kao i izvodom klinickih protokola. 4. a predstavljace srediste zdravstvenog sistema drzave u cjelini. izvore finansiranja i razvoj novog sistema zdravstvenog osiguranja. 6. Savjet za zdravlje i ministarstvo zdravlja. 3. Zdravstveni sistem ce biti u stanju optimalne funkcionalnosti kako bi se u okviru raspolozivih sredstava postigao najveci pozitivni efekat na zdravstveno stanje stanovnistva Crne Gore. Sistem zdravstvene zastite ce se. Nacinom placanja ce se obezbijediti pravilna raspodjela sredstava i placanje samo izvrsnih usluga kroz uvodjenje sistema kapirtulacije u primarnoj zdravstvenoj zastiti I bodovnog placanja ili dijagnosticnih kategorija u sekundarnoj i tercijalnoj zdravstvenoj zastiti. u osnovnom konceptu. Uvesce se mehanizam planiranja i upravljanja na makro nivou a kroz proces decentralizacije ojacace se uloga menadzera u zdravstenim ustanovama i uspostaviti instrumenti za evaluaciju planova i programa na svim nivoima. unapredjenju kvaliteta rada i tehnoloskog razvoja. 5. zasnivati na unapredjenju primarne zdravstvene zastite. usmjerene ka porodici. privatizaciju u sistemu zdravstva –regulaciju privatnog sektora.kako bi se obezbijedila kvalitetna podrska boljem 14 . Uvodjenje integrisanog zdravstvenog.

a sama reforma ce 15 . • • • • • • -unapredjenje zdravstvene zastite na najprihvatljiviji i ravnopravan nacin.nastojati da u procesu reformi uskladjuje promjene saglasno Milenijumskim ciljevima razvoja i globalnim trendovima razvoja evropskog zdravstva kroz: • • • • • • • • -smanjivanje maternalne smrtnosti.u kojoj ce pacijenti imati veliku odgovornost za sopstveno zdravlje. -povelju o zastiti prava pacijenta. -poboljsanje kvaliteta usluga. Kroz proces reformi doci ce do uvodjenja planiranja i upravljanja u sistem zdravstvene zastite.harmonizovan sa trendovima razvoja evropskog zdravstva. -poboljsanje efikasnosti-vece obezbjedjenje zastite na primarnom. -povecanje efikasnosti zdravstvenog sistema kroz racionalne i dostupne resurse.iako autonoman u odnosu na druge zdravstvene sisteme . -prednosti cost-effectiveness metoda u medicinskoj tehnologiji-veca proporcija troskova za prompciju i prevenciju bolesti i poboljsanje kvaliteta lijecenja. -primjena savremenih zdravstvenih tehnologija i -finansijska stabilnost sistema. -smanjivanje smrtnosti djece do 5 godina starosti.restruktuiranja postojecih zdravstvenih kapaciteta. -razvoj zdravstvenih sistema. -sprijecavanje sirenja HIV-AIDS-a i drugih bolesti.Opsti ciljevi zdravstvene politike u narednih 10 godina su: -izgradnja zdravstvene politike koja treba da uputi gradjane na svjesnost zdravstvenih posljedica sopstvenih odluka i njihove odgovornosti za zdravlje. -saradnju na poboljsanju parcijalnih zdravstvenih rizika i rizika sredine. Zdravstveni sistem Crne Gore ce.kao i bolja integracija prvog i drugog nivoa zdravstvene zastite. -pristup zdravlju u siromastvu gdje je stavljen akcenat na zdravstvene probleme kod kojih je siromastvo glavni uzrok slabijeg zdravlja.

u zdravstvu znacajne mogucnosti i prostor koji treba da se obezbijedi racionalizacijom postojecih resursa.nehat i nemar zdravstvenog zdravstvenih ustanova. Medjutim. Ministarstvo je ustanovilo dobar organizacioni i finasijski model reformisanog zdravstva po uzoru na veliki broj zapadnoevropskih zemalja i zemalja u tranziciji. Plan reforme u procesu samog sprovodjenja.koje ima dobru osnovu ali koje ne funkcionise na adekvatan nacin na nizim organizacionim nivoa.kvaliteta i efikasnosti.bice moguce dopunjavati kako bi se postigao sto bolji efekat. Najveci dio procesa reformi pocivace na aktivnostima ciljeva.reforma nije prihvacena na pravi nacin od strane velikog broja korisnika zdravstvenih usluga.koja ima za cilj sprovodjenje reforme zdravstvenog sistema polazi od principa univerzalnosti. Kao glavni uzrok takvog stanja. Medjutim i pored velikog truda Ministarstva zdravlja i dobrih ocjena inostranih organizacije i zdravstvenih institucija.posebno u dijelu reforme zdravstvenog osiguranja i prava na zdravstvenu zastitu.dostupnosti.ali u srednjorocnom periodu i smatra se da ne treba najveci dio tereta da se prenosi na sektor zdravstva vec da se respodijeli i na ostale sektore javne potrosnje.kako bi se stvorile predpostavke za brzi i kvalitetniji razvoj zdravstva u Crnoj Gori.od cijeg angazovanja ce zavisiti stepen ostvarivanja utvrdjenih 16 . Zdravstvena politika. Stoga se i insistira da prije donosenja Prijealloga zakona o doprinosima za socijalno osiguranje kojim bi se predvidjelo eventualno smanjenje stope doprinosa za zdravstveno osiguranje uvaze neke cinjenice i u zakonu prenesu postojeca rjesenja o iznosu stope doprinosa za zdravstveno osiguranje do stvaranja realnog ambijenta za njihovo snizenje.jednakosti.rukovodiocima svih nivoa u zdravstvu i zdravstvenim radnicima. Posojeci socijalni i ekonomsko odnosi predstavljaju ogranicavajuci faktor za uspjesno sprovodjenje reformi.korisnici zdravstvenih usluga navode neorganizovanost. Medjutim zacrtane ciljeve nece biti moguce ostvariti ukoliko se Fondu onemoguci finasijska stabilnost.zahvatiti sve djelove sistema. Radi kvalitetnog sprovodjenja reforme definisace se prioriteti a reforma ce se sprovoditi po fazama.koja ce biti znacajno poljuljana ukoliko dodje do smanjenja stope doprinosa za zdravstveno osiguranje. Naglaseno je da treba dati podrsku rasterecenju privrede kroz smanjenje stope poreza i doprinosa.

sredstva i napor u sto bolju i efikasniju realizaciju zapocete reforme zdravstva i zdravstvene zastite.cilj reforme predstavljaju sto stabilnijeg zdravstvenog sistema kao i povecanje zdravstvenog standarda i zivotnog vijeka stanovnistva jer stabilan zdravstveni sistem predstavlja stub stabilne ekonomije jedne zemlje. Drugi izvor nezadovoljstva predstavljaju visoke takse kao i placanje usluga „na crno“. Sve veci broj korisnika zdravstvenih usluga iznosi prituzbe na racun korumpiranosti medicinskog osoblja kao i njihovog otvorenog nudjenja boljih i adekvatnijih usluga u privatnim ordinacijama i klinikama pod izgovorom boljih i savremenijih medicinskih aparata. I pored toga sto ministarstvo i drzava ulazu veliki trud. Iako su reformom obuhvacene neke radikalne promjene u odnosu pacijent-zdravstveno osoblje i pacijent-zdravstvena usluga u cilju poboljsanja opsteg zdravlja pacijenta a samim tim i cjelokupnog stanovnistva.osoblja.kao i nezadovoljstvo sopstvenim ekonomskim statusom dovodi do toga da odredjeni broj ljekara zaboravi na Hipokratovu zakletvu i poseti se rjesavanju sopstvenih ekonomskih problema.a gradjani(korisnici medicinskih usluga) pomire sa cinjenicom da je proslo vrijeme rasipanja resursa kojima raspolaze zdravstvo i potpuno besplatne zdravstvene zastite.nehumanost zdravstvenog osoblja. Veliki broj zdravstvenih radnika primarnog sektora nije zadovoljan reformom i nacinom na koji se odrazila na njihov poslovni polozaj.nepoznavanje adekvatnog nacina koriscenja nove racunarske opreme. 17 .ako ne dodje do vecih promjena na nivou primarne zastite gradjani nece moci da osjete pozitivne promjene.za sada nisu vidljive neke velike promjene. Kao sto je vec navedeno. Birokratija u zdravstvu. Jedino sto preostaje da bi reforma uspjela u potpunosti i bila sprovedena do kraja jeste da ljekari i medicinsko osoblje prihvata novi polozaj. Nezadovoljstvo usled niskih primanja i povecanja obima posla utice na kvalitet i kvantitet pruzenih usluga.

S. Prim. Sajt Fond-a 18 .Kosanovic-Licno ucesce osiguranih lica u troskovima zdravstvene zastite 4.dr.Stiglitz-Ekonomija javnog sektora 3.Meusud Grbovic. R. Joseph E. Sajt Ministarstva zdravlja.rada i socijalnog staranja 7. Drenka Vukovic-Socijalna sigurnost i socijalna prava 6.Literatura: 1.koordinator za primarnu zdravstvenu zastitu-Model Organizacije sistema primarne zdravstvene zastite 2.Simic-Karakteristike sistema zdravstvene zastite 5.

19 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful