UNIVERZITET CRNE GORE EKONOMSKI FAKULTET-PODGORICA KONSTITUCIONALNA EKONOMIJA

REFORMA SISTEMA ZDRAVSTVENE ZASTITE U CRNOJ GORI

Profesor: Prof.dr.Nevenka Glisevic

Student: Martinovic Sandra 08/155

Ministarstvo zdravlja. Crna Goora se ukljucila u jedinstveni medjunarodni proces ostvarivanja dokumenata Svjetske zdravstvene organizacije“Zdravlje za sve u XXI vijeku“ i „21 cilj za 21. U medjuvremenu je doslo do priblizavanja oba modela tako da gotovo citavo 2 -zakon o zdravstvenom osiguranju (sl. Obezbjedjivanje od rizika povrede i sprijecenosti za rad uslijed bolesti. uslova i predvidjenih prava. Suocene sa sve vecim izazovima (rast potreba i ocekivanja). Strategija zdravstvene politike zasniva se na podizanju kvaliteta zdravlja stanovnistva. -strategija razvoja zdravstva Republike Crne Gore (2003). uz prilagodjavanje i poboljsanje djelovanja zdravstvenog sistema u skladu sa finansijskim mogucnostima.vijek“. U medjuvremenu su razvijani raznoliki modeli zdravstvenog sistema(zdravstvene zastite i osiguranja) koji pocivaju na nacionalnoj tradiciji i iskustvu.rada i socijalnog staranja sprovodi reformu sistema zdravstva.Savjeta). -Zakon o zdravstvenoj zastiti(sl. pa je otuda tesko govoriti o jedinstvenom evropskom modelu. u zemljama Evropske unije. predstavlja jedan od najstarijih zakonom uredjenih vidova osiguranja. .rada i socijalnog staranja nece direktno usvojiti nijedan zdravstveni sistem iz svijeta. ogranicenim mogucnostima (porast ucesca izdataka u BNP) i potrebom obezbjedjivanja privhatljivog nivoa zdravstvene zastite cjelokupnog stanovnistva.postoji uobicajena podjela zdravstvenih sistema na zemlje sa nacionalnom zdravstvenom sluzbom i sistema obaveznog socijalnog osiguranja koji je zastupljen u vecini drzava clanica.prilagoditi i primijeniti neka dobra iskustva zapadnih zemalja i zemalja u tranziciji. koji je u nekim drzavama uveden 20-tih godina proslog vijeka.list RCG 39/2004).Vlada Crne Gore preko resornog ministarstva zdravlja.po uzoru na zemlje clanice Evropske unije. Da bi se krenulo u opseznu reformu sistema usvojeno je nekoliko strateskih dokumenata: • • • -zdravstvena politika u RCG do 2020 godine(2001).list RCG 39/2004).nacionalnim strategijama i preporukama (Evropske Komisije. zakonskog uredjenja. finansija.zemlje EU pristupile su reformisanju sistema u skladu sa zdravstvenom politikom. vec ce prouciti. Polazeci od kriterijuma koji se ticu organizacije.

makroekonomska efikasnost (troskovi za proizvoda). U drzavama u kojima postoji dati model. finansiranje se vrsi iz sredstava koja se prikupljaju iz doprinosa zaposlenih i poslodavaca. Bez obzira na razlike zdravstvenih sistema opsti ciljevi nacionalnih zdravstvenih politika mogli bi se zdravstvenu zastitu formulisati kao: obezbjedjenje dostupnosti i ravnopravnosti trebalo bi da cine odgovarajuci procenat drustvenog korisnika. nezavisno od modela sistema.danas je u gotovo svim clanicama Evropske unije.Medjutim. Podizanje nivoa participacije i ogranicenja koja se ticu koriscenja skupih usluga predstavljaju realnu opasnost (izvjestaj Komisije i Savjeta). ekonomske i socijalne razlike medju njima. kako bi se obezbijedila zastita lica koja slabije zaradjuju i sprijecilo njihovo njihovo dalje siromasenje zbog pokrivanja troskova lijecenja. a navedeni ciljevi su zastupljeni u programima Evropske unije. Nasuprot tome. Na tim osnovama vecina drzava. uslove potrebne za dobijanje statusa punopravnih clanica Evropske unije.stanovnistvo unije ostvaruje prava na zdravstvenu zastitu.privatnog osiguranja i sopstvenog ucesca korisnika. pa su otuda i kadrovi-drzavni sluzbenici. U cilju prevazilazenja takvog stanja najveci broj zemalja se odlucuje za postovanje principa solidarnosti u okviru nacionalnog sistema. lijecenja i njege. u preovladjujucem sistemu zakonom obaveznog osiguranja. reformisale su svoje zdravstvene sisteme. za pacijente sa niskim zaradama koji ne mogu da plate visoke cijene pregleda. Finansiranje drzavnih zdravstvenih sluzbi vrsi se po pravilu iz javnih sredstava (budzeta).odgovarajuca autonomija davalaca usluga.uvedeno licno ucesce pacijenata u pokrivanju razlicitih vidova zdravstvene zastite.ukljucujuci i Crnu Goru.gore navedene.materijalna sigurnost gradjana. politicke. sto dovodi do rasta izdataka koji se pokrivaju iz budzeta. Bez obzira na znacajne istorijske. zdravstvene sluzbe imaju javni karakter. pri cemu su vidljive razlike koje se ticu obima i nivoa prava u pojedinim zemljama clanicama . dok je za pokrivanje dodatnih troskova potrebno ucesce pocijenata. gradi svoje nacionalne politike. decenijsko iskustvo 3 .Svjetske zdravstvene organizacije i drugih medjunarodnih institucija. U praksi se najcesce srecu rjesenja kojima je predvidjeno pokrivanje „osnovne zastite“ sa jasno definisanim oblicima prava koja se ostvaruju po osnovu osiguranja ili iz poreza. U nastojanju da ispune.ukljucujuci i Crnu Goru.zemlje Srednje i Istocne Evrope . kulturne. ukljucujuci i ljekare.sloboda korisnika.

U realizaciji postavljenih ciljeva u praksi se cesto odustajalo od komleksnih mjera. paralelna trzista rada) u uslovima niskih stopa fertiliteta i ubrzanog starenja stanovnistva. odlikovao se rasprostranjenom mrezom zdravstvenih institucija u primarnom. pri cemu su u vecini slucajeva izostali ocekivani rezultati na polju poboljsanja zdravstvenog stanja stanovnostva. na planu pruzanja usluga i njihovog kvaliteta. Ranije vazeci sistem zdravstvene zastite. Krajnji rezultati reformi veoma su razliciti .fokusiranjem na individualne programe koji su shvatani kao „magicne injekcije“ za sve „bolesti zdravstva“. jacanje kadrovskih potencijala . pokazalo se da treba reformisati centralizovani drzavni sitem zdravstvene zastite .tranzicije obezbjedjuje pracenje osnovnih promjena. Negativni efekti ekonomsko-socijalnih reformi (makroekomosko stanje. u uslovima naraslih potreba i ocekivanja stanovnistva i ogranicenim finansijskim mogucnostima.Bizmarkov model.Semaskov model. u zemljama u tranziciji.veci kvalitet zdravstvenih usluga. sa velikim brojem zaposlenih i prevelikim kapacitetom za bolnicko lijecenje. sveobuhvatne 4 . Drugi dio problema koje je trebalo rijesiti odnosio se na obezbjedjivanje sigurnih izvora prihoda. obezbjedjivanje sigurnih izvora finasiranja. Istrazivanja zdravstvenih trendova ukazuju na neke zajednicke karakteristike u tranziciskim zemljama koje se prije svega odrazavaju u rastu troskova zdravstvene zastite. Razvijanje sveobuhvatne „perspektive zdravstvenog sistema“u uslovima ekonomske krize.decentralizaciju.postignutih rezultata i uocenih problema u reformisanju zdravstva.placanja usluga „na crno“.podrazumijevalo je uvodjenje novog modela sistema. Otuda se u vecini zemalja tranzicioni proces odvijao u pravcu stvaranja finansijski odrzivog sistema osiguranja koji se zasniva na doprinosima (a ne kao ranije na porezima) po ugledu na zapadnoevropski. sekundarnom i tercijalnom sektoru. U pocetnim godinama tranzicije.restruktuiranje sektorske podjele. efikasnijeg pruzanja usluga i prenosenja jednog dijela troskova na pacijente. socijalnoj iskljucenosti i promjenama u zdravstvenom statusu stanovnistva. kvalitetnije zastite. obezbjedjenja jednakosti u pruzanju usluga i pokrivenosti stanovnistva osnovnom zdravstvenom zastitom. doveli su do negativnih demografskih trendova u vecini zemalja Istocne i Srednje Evrope. privatizaciju itd.

dok su privatni izvori sredstava imali neznatan udio. trebalo je da obezbijedi „zdravije“fondove i brze reakcije sistema na savremene izazove(rast izdataka). predstvaljali su rezultat politickih pregovora i ustanovljenih prioriteta. buduci da se smatralo neproduktivnim sektorom. trebalo je sacuvati elemente solidarnosti u zdravstvenim sistemima i obezbijediti uneverzalni obuhvat stanovnistva osnovnim „paketom usluga“ s obzirom na dugu tradiciju besplatnog zdravstva i ocekivanja osiromasenog stanovnistva. Pored toga . pokazalo da za izgradnju novog sistema koji se finansira iz doprinosa . nedostaju elementi makroekonomske stabilnosti i adekvatna zakonska regulativa. Kao sto je to slucaj u sistemima koji se finansiraju posredstvom oporezivanja.Kljucni elementi reformi zdravstvenog sistema u zemljama Srednje i Istocne Evrope sadrzani su u oblasti finasiranja sistema.ali i neformalna placanja na crno). zdravstvo je konkurisalo ostalim oblastima javne potrosnje i stvarni troskovi usmjereni za zdravstvo.povecanjem odgovornosti pojedinca za sopstveno zdravlje i za finansiranje zdravstvene zastite. Koncipiranje javnog zdravstvenog osiguranja u zemljama Istocne i Srednje Evrope uzrokovano je:ukidanjem drzavnog monopola nad vlasnistvom i finansiranjem zdravstvene zastite. Tokom tranzicije. Pravo na zdravstvenu zastitu prema zakonskim propisima u vecini zemalja u tranziciji je ostalo univerzalno. 5 . koje ukljucuje fundiranje(skupljanje finansijskih sredstava) i njihovu raspoodijelu osiguranicima.poboljsanjem efikasnosti zdravstvenog sistema i povecanjem odrgovornosti za koriscenje resursa prenosenjem odgovornosti za zdravstvenu zastitui na nezavisne(od drzave) institucije. U praksi se medjutim. Prije tranzicije. Javni izdaci za zdravstvenu zastitu i programe socijalne pomoci u zemljama u tranziciji nijesu uvjek opotimalno usmiereni. Decentralizacija sistema u finansiranju zdravstvene zastite rezultirala je izmjenom u nacinu prikupljanja sredstava i pored toga sto je drzava zadrzala znacajno ucesce u kreiranju zdravstvene politike i pokrivanju troskova zdravstvene zastite. ustanovljena su dva nova izvora finansiranja:doprinosi za javno zdravstveno osiguranje i gotovinska placanja (zvanicno propisane takse. pa otuda bogatiji djelovi stanovnistva vrlo cesto ostvaruju disproporcionalne koristi od drzave. Zdravsto nije uvjek favorizovano . Razvijanje odnosa izmedju korisnika i pruzaoca zdravstvenenih usluga na novim osnovama. prihodi za zdravstvenu zastitu su generisani prevashodno od drzavnih preduzeca.

sto neminovno dovodi do zaostajanja zdravstvenog sektora. ucinjeni su po uzoru na razvijene zapadne zemlje kao i na zemlje u tranziciji i to na polju jacanja finansijske strukture .tokom koje svakako nijesu korigovani. Uprkos ideologiji pravicnosti.Francuska… Bismarckov model je primjereniji zemljama u tranziciji zbog cinjenice da se tim modelom obezbjedjuje odvojenost zdravstvenog budzeta od drzavnog.sto omogucava kontrolu trosenja prihoda namijenjenih sistemu zdravstva i sprjecava prelivanje sredstava iz zdravstvenog sektora u druge vladine sektore. Manjim dijelom Fond se finansira iz transfera budzeta za kapitalne investicije. unapredjenja isplativosti pruzanja usluga i uvodjenju sistema placanja po ucinku.Austrija..kao i izmedju urbanih i ruralnih oblasti. Danas u Evropi imamo primjenu dva modela finansiranja zdravstva. Pocetni koraci u raformi zdravstvenog sistema u Crnoj Gori. ovi dispariteti su potojali i prije perioda tranzicije.Belgija. Model obaveznog zdravstvenog osiguranja (Bismarckov model) u kojem preovladava finansiranje zdravstvene zastite iz fonda obaveznog zdravstvenog osiguranja putem doprinosa za obavezno zdravstveno osiguranje koje solidarno placaju zaposleni i poslodavci i model nacionalne zdravstvene zastite(Beveridgeov model) u kojem dominira budzetsko finansiranje zdravstvene zastite. Iz navedenog slijedi da crnogorski sistem zdravstva treba da istraje na razvoju modela obaveznog zdravstvenog osiguranja.nezaposlena. Dominantan model zdravstvenog osiguranja vecine zapadnoevropskih zemalja je obavezno zdravstveno osiguranje.Osim toga postoje velike razlike u alociranju rasursa izmedju glavnih gradova i ostalih. Model finansiranja iz doprinosa za obavezno zdravstveno osiguranje primjenjuju sljedece zemlje. Obavezno zdravstveno osiguranje u Crnoj Gori sprovodi Republicki fond za zdravstveno osiguranje (FOND) i pojavljuje se kao posrednik koji stupa u odnose sa obaveznicima uplate doprinosa i sa davaocima zdravstvenih usluga. 6 . Tim sredstvima Fond obezbjedjuje osiguranim licima pravo na zdravstvene usluge i pravo na odredjene novcane naknade.izbjegla i raseljena lica i iz ostlaih prihoda.. obezbjedjenja sigurnih izvora finansiranja. Bismarckov i Beveridgeov model. Glavni izvor finansiranja sistema zdravstva su dopinosi za obavezno zdravstveno osiguranje koji cine 94% ukupnih prihoda.

sto znaci da se Crna Gora nalazi u stadijumu demografske starosti. treba da obezbijedi zadovoljavajuci nivo zdravstvene zastite. evidentan je rast penzionera kojih je 1989 bilo oko 59 000. Vlada RCG je predlozila da se u cilju stvaranja povoljnijeg ekonomskog ambijenta razmotri mogucnost smanjenja stopa doprinosa da bi se rasteretila privreda-poslodavci.5 % smanji na manje od 2. Ekonomskom politikom za 2007godinu. nepostojenjem motivacije za kvalitetnim i efikasnim radom. Saveza Sindikata Crne Gore i Unije poslodavaca da se stopa doprinosa za zdravstveno osiguranje od 13. Fond je sagledavajuci situaciju u zdravstvenom sistemu prepoznao faktore rasta zdravstvene potrosnje. Na osnovu prijedloga postignut je sporazum izmedju Vlade. predstavlja problem svih drzava jer su sredstva za zdravstvenu zastitu ogranicena.9 godina.a danas ima gotovo 100 000 penzionera. sto u uslovima stalno rastucih troskova predstavalja problem. Osim toga. dehumanizovanog odnosa izmedju zdravstvenih radnika i pacijenata. a sa druge strane postoji stalan rast potreba za zdravstvenim uslugama jer savremena medicina pruza covecanstvu sansu za zdraviji zivot i duzi zivotni vijek. Prosjecna starost stanovnistva u Crnoj Gori je 35. sto u perspektivi ima negativne konsekvence na ekonomski rast i povecanje zdravstvene potrosnje. zdravstvena potrosnja. Sve ovo navodi da cemo imati jak pritisak na zdravstveni sistem kojem necemo biti u stanju da odgovorimo bez sprovodjenja temeljnih reformi sa osnovnim ciljem ogranicavanja rasta troskova uz istovremeno ocuvanje i unaprjedjenje zdravlja svakog pojedinca i svog stanovnistva. vecu raspodjelu sredstava u podrucju zastite zdravlja.Fond iz raspolozivih sredstava dakle. Ne mogu se zaboraviti ni male plate zdravstvenih radnika. ali istovremeno zahtijeva. prihvatljivog za korisnike i davaoce usluga. Naime. dok se ne postigne stopa od 9%. smanjenje stope doprinosa za zdravsto sa 9% znaci ukupno 7 . a znamo da je ta kategorija osiguranika najveci korisnik zdravstvenih usluga. uocio niz slabosti u materijalnofinansijskom i organizacionom dijelu zbog cega je pokrenuo reforme kroz brojne projekte. sto rezultira pojavom:niske profesionalne satisfakcije. U Crnoj Gori se javlja problem vezan za smanjanje mlade populacije i rast starijeg u ukupnom stanovnistvu. sto ce doprinijeti stvaranju finansijski i institucionalno odrzivog sistema zdravstvene zastite.25% godisnje.

37 ili 14.. sto su pocetna slova engleskih rijeci:equity. Tako je stopa doprinosa u Francuskoj 13. smanjena je za 10%.5%-13. Osnovne karakteristike drustvenih sistema jesu da su oni: • -dinamicki(u stalnom kretanju).9%. 8 .58% ukupne javne potrosnje. realizuje funkciju i predaje informacije ili ih preradjuje. empower. Tokom sprovodjenja reforme. Sistem obuhvata ukupnost ili kompleksnost elemenata ili pojedinacnih djelova.33% sto ce imati negativne posledice po zdravstveni sistem.35% ukupne javne potrosnje.6% BDP-a ili 1300 € per capita. Ucesce zdravstvene potrosnje se znaci permanentno smanjuje u odnosu na BDP i na ukupnu javnu potrosnju a planira se i njeno dalje smanjenje kroz snizenje stope doprinosa za obavezno zdravstveno osiguranje. Rezultati rada se mogu sagledati kroz sintagmu “4E”. cine 6.55%.5%. planirano 5. U Crnoj Gori. dok ce privatni i drzavni sektor biti postepeno izjednaceni u mogucnostima ucestvovanja u sprovodjenju zdravstvene zastite.78% BDP-a ili 12. Stopa doprinosa za zdravstvo u 2004-oj godini. odnosno 33.29% ukupne javne potrosnje. pravo gradjana da odlucuju effectiveness.koja podrazumijeva i gore navedeni sistem finansiranja i budzetiranja zdravstvenog sektora. obezbijedice se svim gradjanima Crne Gore jednak pristup osnovnoj zdravstvenoj zastiti i kvalitet pruzanja usluga. ekonomicnost i kvalitet zdravstvenih usluga.5% priblizno je ista kao kod velikog broja Evropskih zemalja. u Sloveniji 12. dok je za 2007-u godinu. Stopa doprinosa na zdravstvo u Crnoj Gori od 13. odnosno sa 15 na sadasnjih 13.Znaci Crna Gora sa svojom stopom doprinosa za zdravstveno osiguranje ne izlazi iz Evropskih okvira. djelotvornost zdravstvenih programa i efficiency. On posjeduje strukturu. Osim toga prisutan je negativan trend izdataka za obavezno zdravstveno osiguranje u odnosu na BDP.u Njemackoj 13.59% BDP ili 14. Izdaci za obavezno zdravstveno osiguranje u 2005-oj godini. Evaulacija djelovanja zdravstvenog sistema se cijeni putem 4 €. sto je znatno nize u odnosu na prosjek zemalja EU od 8. osim kada je rijec o izdvajanju u odnosu na BDP ili troskovima per capita kada su ti pokazatelji izdvajanja za zdravstvo mnogo nizi.smanjenje doprinosa za trecinu. jednakost gradjanja u zdravlju i dostupnosti. za 2006-u godinu je planirano 6.78% BDP-a odnosno oko 170 € po glevi stanovnika. plenirani troskovi zdravstvene zastite za 2007-u godinu iznose 5..72%.

da postane “ulazna vrata” ulaska u sistem zdravstvene zastite.klinicki centar Crne Gore.a cine ga:18 domova zdravlja. gdje god da je moguce. 9 .12% Zakonodavna politika u Republici Crnoj Gori do 2020 godine predstavlja osnovu za zakonodavne. Osnovne komponente svakog sistema zdravstvene zastite su:resursi.7 opstih bolnica. Zdravstveni sistem Crne Gore je organizovan kao jedinstveni zdravstveni region i dominantno se zasniva na javnom sektoru. a koje su u isto vrijeme dostupne i prihvatljive ljudima. porodicama i zajednici. hijerarhijski(po organizaciji). od cega medicinskih radnika 6595 a nemedicinskih 2115. stomatoloskih ordinacija. sistem zdravstvene zastite obuhvata zdravstvenu infrastrukturu koja obezbjedjuje spektar programa i usluga i pruza zdravstvenu zastitu pojedincima.zdravstvenom sistemu iznosi 25. veledrogerija i apoteka.menadzment. Prema definiciji Svjetske zdravstvene organizacije. Institut za zdravlje i apotekarska ustanova Crne Gore. a da na sekundarni i tercijalni nivo stignu samo oni kojima je to zaista neophodno.u cilju da se zdravstvena zastita ucini efikasnijom i kvalitetnijom.3 specijalne bolnice. programske i akcione programe. sekundarne i tercijalne zdravstvene zastite. koji jos uvjek nije integrisan u zdravstveni sistem postoji veci broj ambulanti. a narocito na nivou primarne zdravstvene zastite. Zdravstvena politika mora da bude usmjerena u pravcu znatno vece decentralizacije i kombinovanja sistema javne i privatne prakse. U privatnom sektoru.organizacija i administracija. Svrha sistema je ocuvanje i unapredjenje zdravlja ljudi obezbedjivanjem zdravstvenih usluga stanovnistvu kako moderne.a zdravstveni sistem Crne Gore ukljuci u evropski i svjetski proces zdravstvenog razvoja. Broj zaposlenih u JZU CG iznosi 8810. Procentualno ucesce nemedicinskog osoblja u odnosu na ukupan broj zaposlenih u javno. Primarna zdravstvena zastita mora u praksi. tako i tradicionalne medicine na efikasan nacin. a ne samo na papiru. Primarna zdravstvena zastita bi trebalo da rijesi 85% zdravstvenih potreba. finansiranje i obezbjedjivanje i pruzanje zdravstvene zastite. Javne zdravstvene ustanove organizovane su kroz mrezu primarne. -stohasticki(po ponasanju).• • • -slozeni(po strukturi).

10 .. zajednice predstavljaju drugi cilj zdravstvene politike. 4. drzava sprovodi niz mjera u planiranju i upravljanju zdravstvenim sistemima kako bi obezbijedila stabilno finansiranje i racionalan i kvalitetan sistem pruzanja zdravstvene zastite. koji ce obezbijediti pristup potrebnoj zdravstvenoj zastiti. a istovremeno raspodijeliti finansijski rizik. Stoga. 2. Medicinska nauka.Osiguranje od finansijskog rizika. 3. rastu brze od ekonomske osnove drustva. Zdravstveni sistem predstavlja jedan od najslozenijih sistema u drzavi.Zdravstvena politika u Republici Crnoj Gori do 2020 godine definisala je opste ciljeve zdravstvene politike. Razlike u zdravstvenom sistemu izmedju socijalnoekonomskih slojeva u drustvu postoje u svim drustvima.Poboljsanje kvaliteta zivota u vezi sa zdravljem. Poboljsanje kvaliteta zivota i sprijecavanje smanjenja kvaliteta zivota zbog zdravstvenih problema. Zdravstveni problemi mogu prouzrokovati znatne negativne finansijske posledice po gradjane i njihove porodice. neophodno je uvesti adekvatne oblike finans 1. ugrozenim djelovima drustva. zbog starenja stanovnistva i uvodjenja novih i skupih medicinskih tehnologija. a uporedo sa njim i troskovi lijecenja i prevencije. Sprecavanje prerane smrti i na taj nacin produzenje zivota na taj nacin predstavlja primarni cilj zdravstvene politike i osnovni zadatak zdravstvenog sistema koji se ostvaruje mjerama sprecavanja bolesti i lijecenja bolesnih. Zdravstveni problemi uticu i na funkcionisanje porodice.tako da gradjani ne budu znatno finansijski ugrozeni u slucaju bolesti. a sve u cilju da se u okviru raspolozivih sredstava stanovnistvu obezbijedi osnovna zdravstvena zastita. Cilj zdravstvene politike je da utice da se razlike ne produbljuju.Smanjenje razlika u zdravlju. vec da se smanje kroz cijene i aktivne mjere preraspodjele zdravstvenih dobara i resursa iranja zdravstva. prisutno je stalno povecanje troskova pruzanja zdravstvene zastite. U svim tranzicionim zemljama. Zdravstveni problemi uticu na kvalitet zivota gradjana i smanjuju njihovu radnu i funkcionalnu sposobnost. Zdravstveni sistem Crne Gore predstvaljao je dio zdravstvenog sistema bivse SFRJ-e cijelog drustva. S obzirom na njegov znacaj i uticaj na zdravstvno stanje stanovnistva svake drzave. kao i zbog velikog ekonomskog uticaja.Produzenje trajanja zivota.

posebno u pojedinim segmentima sistema zdravstva. a mnogo manje ka prvenstvenom zdravlju cjelokupnog stanovnistva. iako je organizovan na osnovama primarne zdravstvene zastite. -zdravstvena zastita nije programirana u skladu sa potrebama. Osnovni problemi u zdravstvu Crne Gore su: -zdravstveni sistem. ne funkcionise na koordinaran i integrisan nacin. nacina prikupljanja i raspodele sredstava. posebno lokalnih nivoa. Na taj nacin. Svi ti problemi u zdravstvenom sistemu postoje godinama. prioritetima i specificnostima. Razloge za reformu zdravstvenog sistema treba traziti u neefikasnom funkcionisanju zdravstvenog sistema i identifikacionih problema. od zdravstvenog sistema. Reforma sistema zdravstvene zastite i zdravstvenog osiguranja zadire u sve segmente i ima krupne implikacije na desavanja u ostalim segmentima drustva. -nepostojanje kvalitetnog sistema informisanja zdravstva i drugih mehanizama za bolje 11 . stvorena je slika da gradjani imaju pravo na bilo koju od zdravstvenih usluga bez obzira na njenu stvarnu neophodnost. neadekvatan metod placanja zdravstvenih usluga i nejasan nacin finansiranja zdravstvenih ustanova. -neadekvatan nacin alokacije sredstava sa prioritetima i vidovima zdravstvene zastite. a od neadekvatne organizacije zdravstvene sluzbe.gradjana i zaposlenih u zdravstvu.koji se odlikovao naracionalnom i neefikasnom organizacijom uz promociju dostupnosti svih prava iz zdravstvene zastite. -upravljanje zdravstvom ne odgovara savremenoj koncepciji organizacije zdravstvenog sistema. -nastojanje nacionalne politike ljekova i neracionalna potrosnja ljekova. -postoji raskorak izmedju utvrdjenih prava iz zdravstvenog osiguranja i finansijskih mogucnosti da se zadovolje nerealna ocekivanja . -veliki broj nemedicinskih radnika i neadekvatna struktura zdravstvenih radnika. a da pri tome nije razvijena svijest gradjana o tome da svaka zdravstvena usluga ima svoju cijenu i da zdravstvo nije besplatno. nepostojanja adekvatnog sistema pracenja i kontrole u razlicitim segmentima sistema do nedovoljno kvalitetnog pruzanja zdravstvenih usluga. -zdravstvene ustanove su prvenstveno usmjerene na pruzanje kurativne zastite gradjana. posebno u pogledu sistema planiranja.

prije svega sekundarnog nivoa i tako napraviti reformisani. Iskustva u zemljama u tranziciji pokazuju da su zdravstveni sistemi tih zemalja bili okrenuti sekunadarnoj i tercijalnoj zdravstvenoj zastiti.kao prioritet u reformi zdravstva odredila da to bude reforma primarne zdravstvene njege. I ne samo reforma primarne zdravstvene zastite. -Ustav Crne Gore i -Ostala dokumanta. Imajuci u vidu.upravljanje. Polazne osnove za implementaciju zdravstvenog sistema Crne Gore. -Ljubljanska povelji. -Evropska politika. -nijedan nivo zdravstvenog sistema ne obavlja kontrolu obuhvata i kvaliteta registrovanih podataka.da je to ozbiljan sistem. -Deklaracija svjetske zdravstvene organizacije(SZO) o odgovornosti drzava SZO za zdravlje naroda. dok je primarni nivo zdravstvene 12 . -Konferencija o primarnoj zdravstvenoj zastiti u Alma Ati. dostupnosti. -evidentna je stagnacija zdravstvenog stanja stanovnistva.izmedju ostalih cine: -Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima. a u cilju povecanja:pravicnosti. cilj je reformisati i sve segmente zdravstvenog sistema. Suocavajuci se sa ovim pitanjima ministarstvo zdravlja. energije i jacanje unutrasnjih kapaciteta.efikasnosti. rada i socijalnog staranja je odlucilo da zapocne projekat organizacije sekundarnog i tercijalnog nivoa zdravstvene zastite. razmatraju se i mogucnosti za uvodjenje inicijativa za uposljavanje javno-privatnog partnerstva.Ujedinjenih nacija.a to je upravo ono sto podrzava i za sta se zalaze SZO.da trazi dugo vremena . -nerazvijen je sistem kontrole i unaprijedjenja kvaliteta zdravstvene zastite. U predstojecem periodu planirano je da se razvije i implementira model integracije privatnog i javnog sektora. paralelno sa padom drustvenog i zivotnog standarda.solidarnosti. -postojanje neformalnih placanja. Takodje. Ono sto je posebno znacajno je to sto je Crna Gora.kvaliteta i bezbijednosti. integralni zdravstveni sistem. directive EU I preporuke medjunarodnih institucija I organizacija.

znacajno je istaci i da se jacanjem preventivne i primarne zdravstvene zastite ne postize samo to da se vecina zdravstvenih problema ne resava na primarnom kontaktu. kao i razlika u cijeni koju placa osiguranik kroz sistem participacije.zastite uglavnom bio slabo razvijen i neadekvatno placen. Takodje.majki mladih i starih. a drzava ce preuzeti obavezu placanja doprinosa za one kategorije stanovnistva koji ne placaju doprinose. tako i na smanjenje troskova i podspjesivanje ekonomicnosti.zapravo vecinu pacijenata prebacivali na vise nivoe zdravstvenih usluga koje su evidentno skuplje. rada I socijalnog staranja ce se truditi da zdravstveni sistem Crne Gore mora da obezbijedi ocuvanje i unapredjenje zdravlja cjelokupnog stanovnistva kroz niz kontinuiranih mjera usmjerenih ka prevenciji i sprecavanju nastanka bolesti. lijecenja I rehabilitacije oboljelih. Ministarstvo zdravlja. Ljekari tog nivoa su. Fond za zdravstveno osiguranje ce obezbijediti finansiranje osnovnog paketa zdravstvenih usluga. umjesto da vecinu problema rijese u primarnom kontaktu sa gradjanima. U pruzanju zdravstvenih usluga ukljucice se i privatni sektor kroz mogucnosti zakljucivanja ugovora o pruzanju zdravstvenih usluga osiguranim licima fonda sa 13 . dok ce ostale usluge. Zdravstveni sistem mora ostati jednako dostupan svim stanovnicima Crne Gore cime ce biti ispostovano nacelo jednakosti. sto istovremeno znaci i manje skupo lijecenje. U primarnoj zdravstvenoj zastiti svaki gradjanin ce biti ragistrovan kod svog izabranog doktora koji ce pratiti njegovo zdravstveno stanje i potrebe i upucivati ga na vise nivoe zdravstvene zastite i biti motivisan sistemom placanja za veci kvalitet rada. Svi gradjani su duzni da placaju doprinose za obavezno zdravstveno osiguranje . Svaki zdravstveni sistem koji je okrenut ka sekundarnoj i tercijalnoj zdravstvenoj zastiti istovremeno i skup sistem. Funkcija javnog zdravlja ce imati posebnu vaznost sa naglaskom na prevenciju hronicnih bolesti. zastitu i promociju zdravlja. Sto se tice dugorocnih ciljeva vezanih za reformu zdravstva. Finansiranje pruzanja zdravstvenih usluga bice obezbijedjeno kroz funkcionisanje fonda za zdravstveno osiguranje koji ce vrsiti naplatu doprinosa za obavezno zdravstveno osguranje. biti predmet dobrovoljnog zdravstvenog osiguranja. vec se na taj nacin moze bitno uticati na smanjenje obolijevanja stanovnistva od najcescih bolesti cime se znacajno pozitivno utice kako na zdravstvenu zastitu.

unapredjenju kvaliteta rada i tehnoloskog razvoja. Uvodjenje integrisanog zdravstvenog. racionalizaciju javnog zdravstva i 7.rada i socijalnog staranja ce instrumentima zdravstvene politike obezbijediti uslove za: 1. informacionog sistema bice osnovnih prioriteta u upravljanju. Savjet za zdravlje i ministarstvo zdravlja. definisati ulogu drzave u vodjenju zdravstvene politike:Vlada .koja treba da bude osposobljena za kvalitetnije pruzanje zdravstvene zastite na lokalnom nivou . Uvesce se mehanizam planiranja i upravljanja na makro nivou a kroz proces decentralizacije ojacace se uloga menadzera u zdravstenim ustanovama i uspostaviti instrumenti za evaluaciju planova i programa na svim nivoima. a predstavljace srediste zdravstvenog sistema drzave u cjelini. 5. 6.kako bi se obezbijedila kvalitetna podrska boljem 14 . njihovim licitiranjem i akreditacijom zdravstvenih ustanova kao i izvodom klinickih protokola. Zdravstveni sistem ce biti u stanju optimalne funkcionalnosti kako bi se u okviru raspolozivih sredstava postigao najveci pozitivni efekat na zdravstveno stanje stanovnistva Crne Gore. Kvalitet zdravstvenih usluga bice unaprijedjen kroz uvodjenje kontinuirane evidencije zdravstvenih radnika . integraciju privatnog sektora u zdravstveni sistem. Nacinom placanja ce se obezbijediti pravilna raspodjela sredstava i placanje samo izvrsnih usluga kroz uvodjenje sistema kapirtulacije u primarnoj zdravstvenoj zastiti I bodovnog placanja ili dijagnosticnih kategorija u sekundarnoj i tercijalnoj zdravstvenoj zastiti. u osnovnom konceptu. usmjerene ka porodici. izvore finansiranja i razvoj novog sistema zdravstvenog osiguranja. jedan od zdravstvu.Fondom obaveznog zdravstvenog osiguranja. 3. 4. unapredjenje sistema placanja zdravstevnih usluga i programa kroz sistem ugovaranja usluga na bazi kapitacije. budzetiranja i drugih metoda placanja. jacanje primarne zdravstevene zastite-osnovni paket usluga. zasnivati na unapredjenju primarne zdravstvene zastite. 2. privatizaciju u sistemu zdravstva –regulaciju privatnog sektora. Sistem zdravstvene zastite ce se. Ministarstvo zdravlja.

harmonizovan sa trendovima razvoja evropskog zdravstva.a sama reforma ce 15 . -primjena savremenih zdravstvenih tehnologija i -finansijska stabilnost sistema.u kojoj ce pacijenti imati veliku odgovornost za sopstveno zdravlje. • • • • • • -unapredjenje zdravstvene zastite na najprihvatljiviji i ravnopravan nacin.nastojati da u procesu reformi uskladjuje promjene saglasno Milenijumskim ciljevima razvoja i globalnim trendovima razvoja evropskog zdravstva kroz: • • • • • • • • -smanjivanje maternalne smrtnosti. Zdravstveni sistem Crne Gore ce.kao i bolja integracija prvog i drugog nivoa zdravstvene zastite. -poboljsanje efikasnosti-vece obezbjedjenje zastite na primarnom. -poboljsanje kvaliteta usluga. -saradnju na poboljsanju parcijalnih zdravstvenih rizika i rizika sredine. -razvoj zdravstvenih sistema.Opsti ciljevi zdravstvene politike u narednih 10 godina su: -izgradnja zdravstvene politike koja treba da uputi gradjane na svjesnost zdravstvenih posljedica sopstvenih odluka i njihove odgovornosti za zdravlje. -pristup zdravlju u siromastvu gdje je stavljen akcenat na zdravstvene probleme kod kojih je siromastvo glavni uzrok slabijeg zdravlja. -sprijecavanje sirenja HIV-AIDS-a i drugih bolesti.iako autonoman u odnosu na druge zdravstvene sisteme . -prednosti cost-effectiveness metoda u medicinskoj tehnologiji-veca proporcija troskova za prompciju i prevenciju bolesti i poboljsanje kvaliteta lijecenja.restruktuiranja postojecih zdravstvenih kapaciteta. -povelju o zastiti prava pacijenta. -smanjivanje smrtnosti djece do 5 godina starosti. -povecanje efikasnosti zdravstvenog sistema kroz racionalne i dostupne resurse. Kroz proces reformi doci ce do uvodjenja planiranja i upravljanja u sistem zdravstvene zastite.

Kao glavni uzrok takvog stanja.posebno u dijelu reforme zdravstvenog osiguranja i prava na zdravstvenu zastitu.koja ima za cilj sprovodjenje reforme zdravstvenog sistema polazi od principa univerzalnosti.u zdravstvu znacajne mogucnosti i prostor koji treba da se obezbijedi racionalizacijom postojecih resursa. Zdravstvena politika.korisnici zdravstvenih usluga navode neorganizovanost. Medjutim i pored velikog truda Ministarstva zdravlja i dobrih ocjena inostranih organizacije i zdravstvenih institucija. Posojeci socijalni i ekonomsko odnosi predstavljaju ogranicavajuci faktor za uspjesno sprovodjenje reformi.koje ima dobru osnovu ali koje ne funkcionise na adekvatan nacin na nizim organizacionim nivoa.zahvatiti sve djelove sistema.koja ce biti znacajno poljuljana ukoliko dodje do smanjenja stope doprinosa za zdravstveno osiguranje. Ministarstvo je ustanovilo dobar organizacioni i finasijski model reformisanog zdravstva po uzoru na veliki broj zapadnoevropskih zemalja i zemalja u tranziciji. Plan reforme u procesu samog sprovodjenja.jednakosti.nehat i nemar zdravstvenog zdravstvenih ustanova. Naglaseno je da treba dati podrsku rasterecenju privrede kroz smanjenje stope poreza i doprinosa.kvaliteta i efikasnosti.dostupnosti. Medjutim zacrtane ciljeve nece biti moguce ostvariti ukoliko se Fondu onemoguci finasijska stabilnost. Radi kvalitetnog sprovodjenja reforme definisace se prioriteti a reforma ce se sprovoditi po fazama.od cijeg angazovanja ce zavisiti stepen ostvarivanja utvrdjenih 16 . Najveci dio procesa reformi pocivace na aktivnostima ciljeva.ali u srednjorocnom periodu i smatra se da ne treba najveci dio tereta da se prenosi na sektor zdravstva vec da se respodijeli i na ostale sektore javne potrosnje.reforma nije prihvacena na pravi nacin od strane velikog broja korisnika zdravstvenih usluga. Medjutim. Stoga se i insistira da prije donosenja Prijealloga zakona o doprinosima za socijalno osiguranje kojim bi se predvidjelo eventualno smanjenje stope doprinosa za zdravstveno osiguranje uvaze neke cinjenice i u zakonu prenesu postojeca rjesenja o iznosu stope doprinosa za zdravstveno osiguranje do stvaranja realnog ambijenta za njihovo snizenje.kako bi se stvorile predpostavke za brzi i kvalitetniji razvoj zdravstva u Crnoj Gori.bice moguce dopunjavati kako bi se postigao sto bolji efekat.rukovodiocima svih nivoa u zdravstvu i zdravstvenim radnicima.

Nezadovoljstvo usled niskih primanja i povecanja obima posla utice na kvalitet i kvantitet pruzenih usluga. Jedino sto preostaje da bi reforma uspjela u potpunosti i bila sprovedena do kraja jeste da ljekari i medicinsko osoblje prihvata novi polozaj. 17 .nehumanost zdravstvenog osoblja.ako ne dodje do vecih promjena na nivou primarne zastite gradjani nece moci da osjete pozitivne promjene. Birokratija u zdravstvu.za sada nisu vidljive neke velike promjene. Kao sto je vec navedeno. Drugi izvor nezadovoljstva predstavljaju visoke takse kao i placanje usluga „na crno“.sredstva i napor u sto bolju i efikasniju realizaciju zapocete reforme zdravstva i zdravstvene zastite.nepoznavanje adekvatnog nacina koriscenja nove racunarske opreme.kao i nezadovoljstvo sopstvenim ekonomskim statusom dovodi do toga da odredjeni broj ljekara zaboravi na Hipokratovu zakletvu i poseti se rjesavanju sopstvenih ekonomskih problema. Sve veci broj korisnika zdravstvenih usluga iznosi prituzbe na racun korumpiranosti medicinskog osoblja kao i njihovog otvorenog nudjenja boljih i adekvatnijih usluga u privatnim ordinacijama i klinikama pod izgovorom boljih i savremenijih medicinskih aparata. Iako su reformom obuhvacene neke radikalne promjene u odnosu pacijent-zdravstveno osoblje i pacijent-zdravstvena usluga u cilju poboljsanja opsteg zdravlja pacijenta a samim tim i cjelokupnog stanovnistva. I pored toga sto ministarstvo i drzava ulazu veliki trud.a gradjani(korisnici medicinskih usluga) pomire sa cinjenicom da je proslo vrijeme rasipanja resursa kojima raspolaze zdravstvo i potpuno besplatne zdravstvene zastite.osoblja. Veliki broj zdravstvenih radnika primarnog sektora nije zadovoljan reformom i nacinom na koji se odrazila na njihov poslovni polozaj.cilj reforme predstavljaju sto stabilnijeg zdravstvenog sistema kao i povecanje zdravstvenog standarda i zivotnog vijeka stanovnistva jer stabilan zdravstveni sistem predstavlja stub stabilne ekonomije jedne zemlje.

R.rada i socijalnog staranja 7.Simic-Karakteristike sistema zdravstvene zastite 5.Stiglitz-Ekonomija javnog sektora 3. Drenka Vukovic-Socijalna sigurnost i socijalna prava 6.dr. S. Sajt Fond-a 18 .Meusud Grbovic. Prim.Literatura: 1. Sajt Ministarstva zdravlja. Joseph E.Kosanovic-Licno ucesce osiguranih lica u troskovima zdravstvene zastite 4.koordinator za primarnu zdravstvenu zastitu-Model Organizacije sistema primarne zdravstvene zastite 2.

19 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful