P. 1
Seminarski Rad Iz Konstitucionalne Ekonomije

Seminarski Rad Iz Konstitucionalne Ekonomije

|Views: 8|Likes:
Published by Jane Smiht
konstitucionalna ekonomija
konstitucionalna ekonomija

More info:

Categories:Types, Business/Law
Published by: Jane Smiht on Aug 22, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/20/2014

pdf

text

original

UNIVERZITET CRNE GORE EKONOMSKI FAKULTET-PODGORICA KONSTITUCIONALNA EKONOMIJA

REFORMA SISTEMA ZDRAVSTVENE ZASTITE U CRNOJ GORI

Profesor: Prof.dr.Nevenka Glisevic

Student: Martinovic Sandra 08/155

Obezbjedjivanje od rizika povrede i sprijecenosti za rad uslijed bolesti.vijek“. predstavlja jedan od najstarijih zakonom uredjenih vidova osiguranja. Strategija zdravstvene politike zasniva se na podizanju kvaliteta zdravlja stanovnistva. uz prilagodjavanje i poboljsanje djelovanja zdravstvenog sistema u skladu sa finansijskim mogucnostima.postoji uobicajena podjela zdravstvenih sistema na zemlje sa nacionalnom zdravstvenom sluzbom i sistema obaveznog socijalnog osiguranja koji je zastupljen u vecini drzava clanica. Polazeci od kriterijuma koji se ticu organizacije.list RCG 39/2004). Crna Goora se ukljucila u jedinstveni medjunarodni proces ostvarivanja dokumenata Svjetske zdravstvene organizacije“Zdravlje za sve u XXI vijeku“ i „21 cilj za 21. ogranicenim mogucnostima (porast ucesca izdataka u BNP) i potrebom obezbjedjivanja privhatljivog nivoa zdravstvene zastite cjelokupnog stanovnistva. Da bi se krenulo u opseznu reformu sistema usvojeno je nekoliko strateskih dokumenata: • • • -zdravstvena politika u RCG do 2020 godine(2001). u zemljama Evropske unije. -strategija razvoja zdravstva Republike Crne Gore (2003). vec ce prouciti. U medjuvremenu je doslo do priblizavanja oba modela tako da gotovo citavo 2 -zakon o zdravstvenom osiguranju (sl.prilagoditi i primijeniti neka dobra iskustva zapadnih zemalja i zemalja u tranziciji.zemlje EU pristupile su reformisanju sistema u skladu sa zdravstvenom politikom.Savjeta).nacionalnim strategijama i preporukama (Evropske Komisije.rada i socijalnog staranja sprovodi reformu sistema zdravstva.Vlada Crne Gore preko resornog ministarstva zdravlja. uslova i predvidjenih prava. pa je otuda tesko govoriti o jedinstvenom evropskom modelu. Ministarstvo zdravlja.list RCG 39/2004).po uzoru na zemlje clanice Evropske unije. koji je u nekim drzavama uveden 20-tih godina proslog vijeka.rada i socijalnog staranja nece direktno usvojiti nijedan zdravstveni sistem iz svijeta. finansija. -Zakon o zdravstvenoj zastiti(sl. Suocene sa sve vecim izazovima (rast potreba i ocekivanja). U medjuvremenu su razvijani raznoliki modeli zdravstvenog sistema(zdravstvene zastite i osiguranja) koji pocivaju na nacionalnoj tradiciji i iskustvu. . zakonskog uredjenja.

Finansiranje drzavnih zdravstvenih sluzbi vrsi se po pravilu iz javnih sredstava (budzeta). Bez obzira na znacajne istorijske. pa su otuda i kadrovi-drzavni sluzbenici.Medjutim. politicke.odgovarajuca autonomija davalaca usluga. U nastojanju da ispune. reformisale su svoje zdravstvene sisteme. finansiranje se vrsi iz sredstava koja se prikupljaju iz doprinosa zaposlenih i poslodavaca.stanovnistvo unije ostvaruje prava na zdravstvenu zastitu. za pacijente sa niskim zaradama koji ne mogu da plate visoke cijene pregleda. Podizanje nivoa participacije i ogranicenja koja se ticu koriscenja skupih usluga predstavljaju realnu opasnost (izvjestaj Komisije i Savjeta). Na tim osnovama vecina drzava. ekonomske i socijalne razlike medju njima.ukljucujuci i Crnu Goru. Nasuprot tome.makroekonomska efikasnost (troskovi za proizvoda). uslove potrebne za dobijanje statusa punopravnih clanica Evropske unije. gradi svoje nacionalne politike. ukljucujuci i ljekare.sloboda korisnika.danas je u gotovo svim clanicama Evropske unije.zemlje Srednje i Istocne Evrope . pri cemu su vidljive razlike koje se ticu obima i nivoa prava u pojedinim zemljama clanicama . nezavisno od modela sistema. kulturne. Bez obzira na razlike zdravstvenih sistema opsti ciljevi nacionalnih zdravstvenih politika mogli bi se zdravstvenu zastitu formulisati kao: obezbjedjenje dostupnosti i ravnopravnosti trebalo bi da cine odgovarajuci procenat drustvenog korisnika.gore navedene. kako bi se obezbijedila zastita lica koja slabije zaradjuju i sprijecilo njihovo njihovo dalje siromasenje zbog pokrivanja troskova lijecenja. dok je za pokrivanje dodatnih troskova potrebno ucesce pocijenata. U praksi se najcesce srecu rjesenja kojima je predvidjeno pokrivanje „osnovne zastite“ sa jasno definisanim oblicima prava koja se ostvaruju po osnovu osiguranja ili iz poreza. U cilju prevazilazenja takvog stanja najveci broj zemalja se odlucuje za postovanje principa solidarnosti u okviru nacionalnog sistema. lijecenja i njege. u preovladjujucem sistemu zakonom obaveznog osiguranja. a navedeni ciljevi su zastupljeni u programima Evropske unije.Svjetske zdravstvene organizacije i drugih medjunarodnih institucija.uvedeno licno ucesce pacijenata u pokrivanju razlicitih vidova zdravstvene zastite. U drzavama u kojima postoji dati model. sto dovodi do rasta izdataka koji se pokrivaju iz budzeta.ukljucujuci i Crnu Goru. decenijsko iskustvo 3 .materijalna sigurnost gradjana.privatnog osiguranja i sopstvenog ucesca korisnika. zdravstvene sluzbe imaju javni karakter.

sveobuhvatne 4 . U realizaciji postavljenih ciljeva u praksi se cesto odustajalo od komleksnih mjera. jacanje kadrovskih potencijala . U pocetnim godinama tranzicije. obezbjedjenja jednakosti u pruzanju usluga i pokrivenosti stanovnistva osnovnom zdravstvenom zastitom. u uslovima naraslih potreba i ocekivanja stanovnistva i ogranicenim finansijskim mogucnostima.fokusiranjem na individualne programe koji su shvatani kao „magicne injekcije“ za sve „bolesti zdravstva“.restruktuiranje sektorske podjele. sa velikim brojem zaposlenih i prevelikim kapacitetom za bolnicko lijecenje.tranzicije obezbjedjuje pracenje osnovnih promjena. Negativni efekti ekonomsko-socijalnih reformi (makroekomosko stanje.veci kvalitet zdravstvenih usluga.Bizmarkov model.decentralizaciju. pri cemu su u vecini slucajeva izostali ocekivani rezultati na polju poboljsanja zdravstvenog stanja stanovnostva. obezbjedjivanje sigurnih izvora finasiranja.podrazumijevalo je uvodjenje novog modela sistema. privatizaciju itd. odlikovao se rasprostranjenom mrezom zdravstvenih institucija u primarnom. efikasnijeg pruzanja usluga i prenosenja jednog dijela troskova na pacijente.Semaskov model. na planu pruzanja usluga i njihovog kvaliteta. socijalnoj iskljucenosti i promjenama u zdravstvenom statusu stanovnistva. u zemljama u tranziciji. pokazalo se da treba reformisati centralizovani drzavni sitem zdravstvene zastite . kvalitetnije zastite.placanja usluga „na crno“. Razvijanje sveobuhvatne „perspektive zdravstvenog sistema“u uslovima ekonomske krize. paralelna trzista rada) u uslovima niskih stopa fertiliteta i ubrzanog starenja stanovnistva. doveli su do negativnih demografskih trendova u vecini zemalja Istocne i Srednje Evrope. Krajnji rezultati reformi veoma su razliciti . Drugi dio problema koje je trebalo rijesiti odnosio se na obezbjedjivanje sigurnih izvora prihoda. Istrazivanja zdravstvenih trendova ukazuju na neke zajednicke karakteristike u tranziciskim zemljama koje se prije svega odrazavaju u rastu troskova zdravstvene zastite. sekundarnom i tercijalnom sektoru. Otuda se u vecini zemalja tranzicioni proces odvijao u pravcu stvaranja finansijski odrzivog sistema osiguranja koji se zasniva na doprinosima (a ne kao ranije na porezima) po ugledu na zapadnoevropski.postignutih rezultata i uocenih problema u reformisanju zdravstva. Ranije vazeci sistem zdravstvene zastite.

Zdravsto nije uvjek favorizovano . Pravo na zdravstvenu zastitu prema zakonskim propisima u vecini zemalja u tranziciji je ostalo univerzalno. 5 . koje ukljucuje fundiranje(skupljanje finansijskih sredstava) i njihovu raspoodijelu osiguranicima. Decentralizacija sistema u finansiranju zdravstvene zastite rezultirala je izmjenom u nacinu prikupljanja sredstava i pored toga sto je drzava zadrzala znacajno ucesce u kreiranju zdravstvene politike i pokrivanju troskova zdravstvene zastite. nedostaju elementi makroekonomske stabilnosti i adekvatna zakonska regulativa. Razvijanje odnosa izmedju korisnika i pruzaoca zdravstvenenih usluga na novim osnovama. pa otuda bogatiji djelovi stanovnistva vrlo cesto ostvaruju disproporcionalne koristi od drzave. Tokom tranzicije.Kljucni elementi reformi zdravstvenog sistema u zemljama Srednje i Istocne Evrope sadrzani su u oblasti finasiranja sistema. Prije tranzicije. pokazalo da za izgradnju novog sistema koji se finansira iz doprinosa . Kao sto je to slucaj u sistemima koji se finansiraju posredstvom oporezivanja. trebalo je da obezbijedi „zdravije“fondove i brze reakcije sistema na savremene izazove(rast izdataka). zdravstvo je konkurisalo ostalim oblastima javne potrosnje i stvarni troskovi usmjereni za zdravstvo. buduci da se smatralo neproduktivnim sektorom.dok su privatni izvori sredstava imali neznatan udio. trebalo je sacuvati elemente solidarnosti u zdravstvenim sistemima i obezbijediti uneverzalni obuhvat stanovnistva osnovnim „paketom usluga“ s obzirom na dugu tradiciju besplatnog zdravstva i ocekivanja osiromasenog stanovnistva. U praksi se medjutim. prihodi za zdravstvenu zastitu su generisani prevashodno od drzavnih preduzeca. Koncipiranje javnog zdravstvenog osiguranja u zemljama Istocne i Srednje Evrope uzrokovano je:ukidanjem drzavnog monopola nad vlasnistvom i finansiranjem zdravstvene zastite. Javni izdaci za zdravstvenu zastitu i programe socijalne pomoci u zemljama u tranziciji nijesu uvjek opotimalno usmiereni.povecanjem odgovornosti pojedinca za sopstveno zdravlje i za finansiranje zdravstvene zastite.poboljsanjem efikasnosti zdravstvenog sistema i povecanjem odrgovornosti za koriscenje resursa prenosenjem odgovornosti za zdravstvenu zastitui na nezavisne(od drzave) institucije. Pored toga . predstvaljali su rezultat politickih pregovora i ustanovljenih prioriteta. ustanovljena su dva nova izvora finansiranja:doprinosi za javno zdravstveno osiguranje i gotovinska placanja (zvanicno propisane takse.ali i neformalna placanja na crno).

kao i izmedju urbanih i ruralnih oblasti. Obavezno zdravstveno osiguranje u Crnoj Gori sprovodi Republicki fond za zdravstveno osiguranje (FOND) i pojavljuje se kao posrednik koji stupa u odnose sa obaveznicima uplate doprinosa i sa davaocima zdravstvenih usluga..tokom koje svakako nijesu korigovani. ucinjeni su po uzoru na razvijene zapadne zemlje kao i na zemlje u tranziciji i to na polju jacanja finansijske strukture .Austrija. Model finansiranja iz doprinosa za obavezno zdravstveno osiguranje primjenjuju sljedece zemlje. Tim sredstvima Fond obezbjedjuje osiguranim licima pravo na zdravstvene usluge i pravo na odredjene novcane naknade. Glavni izvor finansiranja sistema zdravstva su dopinosi za obavezno zdravstveno osiguranje koji cine 94% ukupnih prihoda. obezbjedjenja sigurnih izvora finansiranja.sto omogucava kontrolu trosenja prihoda namijenjenih sistemu zdravstva i sprjecava prelivanje sredstava iz zdravstvenog sektora u druge vladine sektore. Uprkos ideologiji pravicnosti. Danas u Evropi imamo primjenu dva modela finansiranja zdravstva. unapredjenja isplativosti pruzanja usluga i uvodjenju sistema placanja po ucinku.. Bismarckov i Beveridgeov model. Manjim dijelom Fond se finansira iz transfera budzeta za kapitalne investicije. 6 . Pocetni koraci u raformi zdravstvenog sistema u Crnoj Gori. ovi dispariteti su potojali i prije perioda tranzicije. Model obaveznog zdravstvenog osiguranja (Bismarckov model) u kojem preovladava finansiranje zdravstvene zastite iz fonda obaveznog zdravstvenog osiguranja putem doprinosa za obavezno zdravstveno osiguranje koje solidarno placaju zaposleni i poslodavci i model nacionalne zdravstvene zastite(Beveridgeov model) u kojem dominira budzetsko finansiranje zdravstvene zastite. Iz navedenog slijedi da crnogorski sistem zdravstva treba da istraje na razvoju modela obaveznog zdravstvenog osiguranja.Osim toga postoje velike razlike u alociranju rasursa izmedju glavnih gradova i ostalih.nezaposlena.Francuska… Bismarckov model je primjereniji zemljama u tranziciji zbog cinjenice da se tim modelom obezbjedjuje odvojenost zdravstvenog budzeta od drzavnog. Dominantan model zdravstvenog osiguranja vecine zapadnoevropskih zemalja je obavezno zdravstveno osiguranje. sto neminovno dovodi do zaostajanja zdravstvenog sektora.Belgija.izbjegla i raseljena lica i iz ostlaih prihoda.

a danas ima gotovo 100 000 penzionera. predstavlja problem svih drzava jer su sredstva za zdravstvenu zastitu ogranicena. Sve ovo navodi da cemo imati jak pritisak na zdravstveni sistem kojem necemo biti u stanju da odgovorimo bez sprovodjenja temeljnih reformi sa osnovnim ciljem ogranicavanja rasta troskova uz istovremeno ocuvanje i unaprjedjenje zdravlja svakog pojedinca i svog stanovnistva. Ekonomskom politikom za 2007godinu. a sa druge strane postoji stalan rast potreba za zdravstvenim uslugama jer savremena medicina pruza covecanstvu sansu za zdraviji zivot i duzi zivotni vijek. Vlada RCG je predlozila da se u cilju stvaranja povoljnijeg ekonomskog ambijenta razmotri mogucnost smanjenja stopa doprinosa da bi se rasteretila privreda-poslodavci. dehumanizovanog odnosa izmedju zdravstvenih radnika i pacijenata. U Crnoj Gori se javlja problem vezan za smanjanje mlade populacije i rast starijeg u ukupnom stanovnistvu. sto u perspektivi ima negativne konsekvence na ekonomski rast i povecanje zdravstvene potrosnje. prihvatljivog za korisnike i davaoce usluga. vecu raspodjelu sredstava u podrucju zastite zdravlja. Osim toga. Na osnovu prijedloga postignut je sporazum izmedju Vlade.Fond iz raspolozivih sredstava dakle. sto ce doprinijeti stvaranju finansijski i institucionalno odrzivog sistema zdravstvene zastite.25% godisnje. Saveza Sindikata Crne Gore i Unije poslodavaca da se stopa doprinosa za zdravstveno osiguranje od 13. uocio niz slabosti u materijalnofinansijskom i organizacionom dijelu zbog cega je pokrenuo reforme kroz brojne projekte. Fond je sagledavajuci situaciju u zdravstvenom sistemu prepoznao faktore rasta zdravstvene potrosnje. zdravstvena potrosnja. nepostojenjem motivacije za kvalitetnim i efikasnim radom. Naime. smanjenje stope doprinosa za zdravsto sa 9% znaci ukupno 7 . dok se ne postigne stopa od 9%.9 godina. a znamo da je ta kategorija osiguranika najveci korisnik zdravstvenih usluga. ali istovremeno zahtijeva. sto znaci da se Crna Gora nalazi u stadijumu demografske starosti. sto u uslovima stalno rastucih troskova predstavalja problem.5 % smanji na manje od 2. evidentan je rast penzionera kojih je 1989 bilo oko 59 000. sto rezultira pojavom:niske profesionalne satisfakcije. Ne mogu se zaboraviti ni male plate zdravstvenih radnika. Prosjecna starost stanovnistva u Crnoj Gori je 35. treba da obezbijedi zadovoljavajuci nivo zdravstvene zastite.

78% BDP-a ili 12. dok ce privatni i drzavni sektor biti postepeno izjednaceni u mogucnostima ucestvovanja u sprovodjenju zdravstvene zastite.Znaci Crna Gora sa svojom stopom doprinosa za zdravstveno osiguranje ne izlazi iz Evropskih okvira.5%.koja podrazumijeva i gore navedeni sistem finansiranja i budzetiranja zdravstvenog sektora. Tako je stopa doprinosa u Francuskoj 13.9%. dok je za 2007-u godinu. sto su pocetna slova engleskih rijeci:equity.55%. Osnovne karakteristike drustvenih sistema jesu da su oni: • -dinamicki(u stalnom kretanju).35% ukupne javne potrosnje.5% priblizno je ista kao kod velikog broja Evropskih zemalja. odnosno 33. odnosno sa 15 na sadasnjih 13. Izdaci za obavezno zdravstveno osiguranje u 2005-oj godini. On posjeduje strukturu. 8 . djelotvornost zdravstvenih programa i efficiency. realizuje funkciju i predaje informacije ili ih preradjuje.78% BDP-a odnosno oko 170 € po glevi stanovnika. pravo gradjana da odlucuju effectiveness. sto je znatno nize u odnosu na prosjek zemalja EU od 8.6% BDP-a ili 1300 € per capita. cine 6. za 2006-u godinu je planirano 6. Stopa doprinosa za zdravstvo u 2004-oj godini. Tokom sprovodjenja reforme.72%. planirano 5. Evaulacija djelovanja zdravstvenog sistema se cijeni putem 4 €.33% sto ce imati negativne posledice po zdravstveni sistem. osim kada je rijec o izdvajanju u odnosu na BDP ili troskovima per capita kada su ti pokazatelji izdvajanja za zdravstvo mnogo nizi.smanjenje doprinosa za trecinu.5%-13.59% BDP ili 14. plenirani troskovi zdravstvene zastite za 2007-u godinu iznose 5. ekonomicnost i kvalitet zdravstvenih usluga.. Osim toga prisutan je negativan trend izdataka za obavezno zdravstveno osiguranje u odnosu na BDP. Stopa doprinosa na zdravstvo u Crnoj Gori od 13.u Njemackoj 13. u Sloveniji 12. Ucesce zdravstvene potrosnje se znaci permanentno smanjuje u odnosu na BDP i na ukupnu javnu potrosnju a planira se i njeno dalje smanjenje kroz snizenje stope doprinosa za obavezno zdravstveno osiguranje. Sistem obuhvata ukupnost ili kompleksnost elemenata ili pojedinacnih djelova. jednakost gradjanja u zdravlju i dostupnosti. empower..37 ili 14. obezbijedice se svim gradjanima Crne Gore jednak pristup osnovnoj zdravstvenoj zastiti i kvalitet pruzanja usluga. U Crnoj Gori. smanjena je za 10%. Rezultati rada se mogu sagledati kroz sintagmu “4E”.29% ukupne javne potrosnje.58% ukupne javne potrosnje.

a da na sekundarni i tercijalni nivo stignu samo oni kojima je to zaista neophodno. -stohasticki(po ponasanju). U privatnom sektoru.menadzment. Zdravstvena politika mora da bude usmjerena u pravcu znatno vece decentralizacije i kombinovanja sistema javne i privatne prakse. Procentualno ucesce nemedicinskog osoblja u odnosu na ukupan broj zaposlenih u javno. gdje god da je moguce. Javne zdravstvene ustanove organizovane su kroz mrezu primarne. Svrha sistema je ocuvanje i unapredjenje zdravlja ljudi obezbedjivanjem zdravstvenih usluga stanovnistvu kako moderne. Broj zaposlenih u JZU CG iznosi 8810. hijerarhijski(po organizaciji). veledrogerija i apoteka. od cega medicinskih radnika 6595 a nemedicinskih 2115. Zdravstveni sistem Crne Gore je organizovan kao jedinstveni zdravstveni region i dominantno se zasniva na javnom sektoru.12% Zakonodavna politika u Republici Crnoj Gori do 2020 godine predstavlja osnovu za zakonodavne. Primarna zdravstvena zastita bi trebalo da rijesi 85% zdravstvenih potreba. stomatoloskih ordinacija. Osnovne komponente svakog sistema zdravstvene zastite su:resursi.klinicki centar Crne Gore. Prema definiciji Svjetske zdravstvene organizacije. da postane “ulazna vrata” ulaska u sistem zdravstvene zastite. finansiranje i obezbjedjivanje i pruzanje zdravstvene zastite.u cilju da se zdravstvena zastita ucini efikasnijom i kvalitetnijom. Institut za zdravlje i apotekarska ustanova Crne Gore.a cine ga:18 domova zdravlja. programske i akcione programe.7 opstih bolnica. 9 . tako i tradicionalne medicine na efikasan nacin. Primarna zdravstvena zastita mora u praksi. a koje su u isto vrijeme dostupne i prihvatljive ljudima.zdravstvenom sistemu iznosi 25. sistem zdravstvene zastite obuhvata zdravstvenu infrastrukturu koja obezbjedjuje spektar programa i usluga i pruza zdravstvenu zastitu pojedincima. a ne samo na papiru.a zdravstveni sistem Crne Gore ukljuci u evropski i svjetski proces zdravstvenog razvoja. porodicama i zajednici. sekundarne i tercijalne zdravstvene zastite.3 specijalne bolnice.• • • -slozeni(po strukturi).organizacija i administracija. a narocito na nivou primarne zdravstvene zastite. koji jos uvjek nije integrisan u zdravstveni sistem postoji veci broj ambulanti.

a istovremeno raspodijeliti finansijski rizik. 3. 4. Poboljsanje kvaliteta zivota i sprijecavanje smanjenja kvaliteta zivota zbog zdravstvenih problema. Zdravstveni problemi uticu i na funkcionisanje porodice. 10 . S obzirom na njegov znacaj i uticaj na zdravstvno stanje stanovnistva svake drzave. zbog starenja stanovnistva i uvodjenja novih i skupih medicinskih tehnologija.Zdravstvena politika u Republici Crnoj Gori do 2020 godine definisala je opste ciljeve zdravstvene politike.. Medicinska nauka. neophodno je uvesti adekvatne oblike finans 1. U svim tranzicionim zemljama.Smanjenje razlika u zdravlju. Zdravstveni problemi uticu na kvalitet zivota gradjana i smanjuju njihovu radnu i funkcionalnu sposobnost. kao i zbog velikog ekonomskog uticaja. Razlike u zdravstvenom sistemu izmedju socijalnoekonomskih slojeva u drustvu postoje u svim drustvima. Zdravstveni sistem predstavlja jedan od najslozenijih sistema u drzavi. Stoga.Osiguranje od finansijskog rizika. a sve u cilju da se u okviru raspolozivih sredstava stanovnistvu obezbijedi osnovna zdravstvena zastita. koji ce obezbijediti pristup potrebnoj zdravstvenoj zastiti. ugrozenim djelovima drustva. 2. vec da se smanje kroz cijene i aktivne mjere preraspodjele zdravstvenih dobara i resursa iranja zdravstva.Poboljsanje kvaliteta zivota u vezi sa zdravljem. rastu brze od ekonomske osnove drustva. zajednice predstavljaju drugi cilj zdravstvene politike.Produzenje trajanja zivota. Zdravstveni sistem Crne Gore predstvaljao je dio zdravstvenog sistema bivse SFRJ-e cijelog drustva. Sprecavanje prerane smrti i na taj nacin produzenje zivota na taj nacin predstavlja primarni cilj zdravstvene politike i osnovni zadatak zdravstvenog sistema koji se ostvaruje mjerama sprecavanja bolesti i lijecenja bolesnih. Zdravstveni problemi mogu prouzrokovati znatne negativne finansijske posledice po gradjane i njihove porodice. drzava sprovodi niz mjera u planiranju i upravljanju zdravstvenim sistemima kako bi obezbijedila stabilno finansiranje i racionalan i kvalitetan sistem pruzanja zdravstvene zastite. prisutno je stalno povecanje troskova pruzanja zdravstvene zastite. Cilj zdravstvene politike je da utice da se razlike ne produbljuju.tako da gradjani ne budu znatno finansijski ugrozeni u slucaju bolesti. a uporedo sa njim i troskovi lijecenja i prevencije.

Svi ti problemi u zdravstvenom sistemu postoje godinama. posebno lokalnih nivoa. od zdravstvenog sistema. nacina prikupljanja i raspodele sredstava. stvorena je slika da gradjani imaju pravo na bilo koju od zdravstvenih usluga bez obzira na njenu stvarnu neophodnost. posebno u pojedinim segmentima sistema zdravstva.koji se odlikovao naracionalnom i neefikasnom organizacijom uz promociju dostupnosti svih prava iz zdravstvene zastite. -postoji raskorak izmedju utvrdjenih prava iz zdravstvenog osiguranja i finansijskih mogucnosti da se zadovolje nerealna ocekivanja . Na taj nacin. -neadekvatan nacin alokacije sredstava sa prioritetima i vidovima zdravstvene zastite. a mnogo manje ka prvenstvenom zdravlju cjelokupnog stanovnistva. iako je organizovan na osnovama primarne zdravstvene zastite. -nastojanje nacionalne politike ljekova i neracionalna potrosnja ljekova. neadekvatan metod placanja zdravstvenih usluga i nejasan nacin finansiranja zdravstvenih ustanova. -veliki broj nemedicinskih radnika i neadekvatna struktura zdravstvenih radnika. nepostojanja adekvatnog sistema pracenja i kontrole u razlicitim segmentima sistema do nedovoljno kvalitetnog pruzanja zdravstvenih usluga. -zdravstvena zastita nije programirana u skladu sa potrebama. a od neadekvatne organizacije zdravstvene sluzbe. ne funkcionise na koordinaran i integrisan nacin.gradjana i zaposlenih u zdravstvu. posebno u pogledu sistema planiranja. Osnovni problemi u zdravstvu Crne Gore su: -zdravstveni sistem. Razloge za reformu zdravstvenog sistema treba traziti u neefikasnom funkcionisanju zdravstvenog sistema i identifikacionih problema. Reforma sistema zdravstvene zastite i zdravstvenog osiguranja zadire u sve segmente i ima krupne implikacije na desavanja u ostalim segmentima drustva. -nepostojanje kvalitetnog sistema informisanja zdravstva i drugih mehanizama za bolje 11 . a da pri tome nije razvijena svijest gradjana o tome da svaka zdravstvena usluga ima svoju cijenu i da zdravstvo nije besplatno. -upravljanje zdravstvom ne odgovara savremenoj koncepciji organizacije zdravstvenog sistema. prioritetima i specificnostima. -zdravstvene ustanove su prvenstveno usmjerene na pruzanje kurativne zastite gradjana.

integralni zdravstveni sistem. paralelno sa padom drustvenog i zivotnog standarda. dostupnosti. -Deklaracija svjetske zdravstvene organizacije(SZO) o odgovornosti drzava SZO za zdravlje naroda.kvaliteta i bezbijednosti.da trazi dugo vremena . U predstojecem periodu planirano je da se razvije i implementira model integracije privatnog i javnog sektora. dok je primarni nivo zdravstvene 12 .solidarnosti.efikasnosti.a to je upravo ono sto podrzava i za sta se zalaze SZO. -postojanje neformalnih placanja. razmatraju se i mogucnosti za uvodjenje inicijativa za uposljavanje javno-privatnog partnerstva. -Ljubljanska povelji. a u cilju povecanja:pravicnosti.kao prioritet u reformi zdravstva odredila da to bude reforma primarne zdravstvene njege. rada i socijalnog staranja je odlucilo da zapocne projekat organizacije sekundarnog i tercijalnog nivoa zdravstvene zastite. Polazne osnove za implementaciju zdravstvenog sistema Crne Gore. Suocavajuci se sa ovim pitanjima ministarstvo zdravlja. Imajuci u vidu.Ujedinjenih nacija. -Konferencija o primarnoj zdravstvenoj zastiti u Alma Ati. directive EU I preporuke medjunarodnih institucija I organizacija. -Evropska politika. Ono sto je posebno znacajno je to sto je Crna Gora. -nerazvijen je sistem kontrole i unaprijedjenja kvaliteta zdravstvene zastite. I ne samo reforma primarne zdravstvene zastite.prije svega sekundarnog nivoa i tako napraviti reformisani. -nijedan nivo zdravstvenog sistema ne obavlja kontrolu obuhvata i kvaliteta registrovanih podataka. Takodje.izmedju ostalih cine: -Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima.da je to ozbiljan sistem. -Ustav Crne Gore i -Ostala dokumanta. cilj je reformisati i sve segmente zdravstvenog sistema. Iskustva u zemljama u tranziciji pokazuju da su zdravstveni sistemi tih zemalja bili okrenuti sekunadarnoj i tercijalnoj zdravstvenoj zastiti. energije i jacanje unutrasnjih kapaciteta.upravljanje. -evidentna je stagnacija zdravstvenog stanja stanovnistva.

Svi gradjani su duzni da placaju doprinose za obavezno zdravstveno osiguranje . sto istovremeno znaci i manje skupo lijecenje. Fond za zdravstveno osiguranje ce obezbijediti finansiranje osnovnog paketa zdravstvenih usluga. rada I socijalnog staranja ce se truditi da zdravstveni sistem Crne Gore mora da obezbijedi ocuvanje i unapredjenje zdravlja cjelokupnog stanovnistva kroz niz kontinuiranih mjera usmjerenih ka prevenciji i sprecavanju nastanka bolesti. zastitu i promociju zdravlja. Funkcija javnog zdravlja ce imati posebnu vaznost sa naglaskom na prevenciju hronicnih bolesti. Ljekari tog nivoa su. Svaki zdravstveni sistem koji je okrenut ka sekundarnoj i tercijalnoj zdravstvenoj zastiti istovremeno i skup sistem. U pruzanju zdravstvenih usluga ukljucice se i privatni sektor kroz mogucnosti zakljucivanja ugovora o pruzanju zdravstvenih usluga osiguranim licima fonda sa 13 . lijecenja I rehabilitacije oboljelih. umjesto da vecinu problema rijese u primarnom kontaktu sa gradjanima. Takodje. biti predmet dobrovoljnog zdravstvenog osiguranja. Sto se tice dugorocnih ciljeva vezanih za reformu zdravstva. vec se na taj nacin moze bitno uticati na smanjenje obolijevanja stanovnistva od najcescih bolesti cime se znacajno pozitivno utice kako na zdravstvenu zastitu.zastite uglavnom bio slabo razvijen i neadekvatno placen. Zdravstveni sistem mora ostati jednako dostupan svim stanovnicima Crne Gore cime ce biti ispostovano nacelo jednakosti. U primarnoj zdravstvenoj zastiti svaki gradjanin ce biti ragistrovan kod svog izabranog doktora koji ce pratiti njegovo zdravstveno stanje i potrebe i upucivati ga na vise nivoe zdravstvene zastite i biti motivisan sistemom placanja za veci kvalitet rada.znacajno je istaci i da se jacanjem preventivne i primarne zdravstvene zastite ne postize samo to da se vecina zdravstvenih problema ne resava na primarnom kontaktu. dok ce ostale usluge.zapravo vecinu pacijenata prebacivali na vise nivoe zdravstvenih usluga koje su evidentno skuplje. kao i razlika u cijeni koju placa osiguranik kroz sistem participacije. tako i na smanjenje troskova i podspjesivanje ekonomicnosti. a drzava ce preuzeti obavezu placanja doprinosa za one kategorije stanovnistva koji ne placaju doprinose. Ministarstvo zdravlja.majki mladih i starih. Finansiranje pruzanja zdravstvenih usluga bice obezbijedjeno kroz funkcionisanje fonda za zdravstveno osiguranje koji ce vrsiti naplatu doprinosa za obavezno zdravstveno osguranje.

Kvalitet zdravstvenih usluga bice unaprijedjen kroz uvodjenje kontinuirane evidencije zdravstvenih radnika . Nacinom placanja ce se obezbijediti pravilna raspodjela sredstava i placanje samo izvrsnih usluga kroz uvodjenje sistema kapirtulacije u primarnoj zdravstvenoj zastiti I bodovnog placanja ili dijagnosticnih kategorija u sekundarnoj i tercijalnoj zdravstvenoj zastiti. a predstavljace srediste zdravstvenog sistema drzave u cjelini.kako bi se obezbijedila kvalitetna podrska boljem 14 . integraciju privatnog sektora u zdravstveni sistem. 2. usmjerene ka porodici. 6. informacionog sistema bice osnovnih prioriteta u upravljanju.koja treba da bude osposobljena za kvalitetnije pruzanje zdravstvene zastite na lokalnom nivou . jacanje primarne zdravstevene zastite-osnovni paket usluga. Ministarstvo zdravlja. privatizaciju u sistemu zdravstva –regulaciju privatnog sektora. zasnivati na unapredjenju primarne zdravstvene zastite. Uvesce se mehanizam planiranja i upravljanja na makro nivou a kroz proces decentralizacije ojacace se uloga menadzera u zdravstenim ustanovama i uspostaviti instrumenti za evaluaciju planova i programa na svim nivoima.rada i socijalnog staranja ce instrumentima zdravstvene politike obezbijediti uslove za: 1. Zdravstveni sistem ce biti u stanju optimalne funkcionalnosti kako bi se u okviru raspolozivih sredstava postigao najveci pozitivni efekat na zdravstveno stanje stanovnistva Crne Gore. racionalizaciju javnog zdravstva i 7. 4. Savjet za zdravlje i ministarstvo zdravlja. 5. definisati ulogu drzave u vodjenju zdravstvene politike:Vlada . izvore finansiranja i razvoj novog sistema zdravstvenog osiguranja. budzetiranja i drugih metoda placanja. 3. Uvodjenje integrisanog zdravstvenog. jedan od zdravstvu. unapredjenju kvaliteta rada i tehnoloskog razvoja. u osnovnom konceptu. unapredjenje sistema placanja zdravstevnih usluga i programa kroz sistem ugovaranja usluga na bazi kapitacije. njihovim licitiranjem i akreditacijom zdravstvenih ustanova kao i izvodom klinickih protokola. Sistem zdravstvene zastite ce se.Fondom obaveznog zdravstvenog osiguranja.

-sprijecavanje sirenja HIV-AIDS-a i drugih bolesti. -razvoj zdravstvenih sistema. -prednosti cost-effectiveness metoda u medicinskoj tehnologiji-veca proporcija troskova za prompciju i prevenciju bolesti i poboljsanje kvaliteta lijecenja.Opsti ciljevi zdravstvene politike u narednih 10 godina su: -izgradnja zdravstvene politike koja treba da uputi gradjane na svjesnost zdravstvenih posljedica sopstvenih odluka i njihove odgovornosti za zdravlje. -smanjivanje smrtnosti djece do 5 godina starosti.u kojoj ce pacijenti imati veliku odgovornost za sopstveno zdravlje. • • • • • • -unapredjenje zdravstvene zastite na najprihvatljiviji i ravnopravan nacin. Kroz proces reformi doci ce do uvodjenja planiranja i upravljanja u sistem zdravstvene zastite. -primjena savremenih zdravstvenih tehnologija i -finansijska stabilnost sistema.nastojati da u procesu reformi uskladjuje promjene saglasno Milenijumskim ciljevima razvoja i globalnim trendovima razvoja evropskog zdravstva kroz: • • • • • • • • -smanjivanje maternalne smrtnosti. Zdravstveni sistem Crne Gore ce.a sama reforma ce 15 . -povecanje efikasnosti zdravstvenog sistema kroz racionalne i dostupne resurse. -povelju o zastiti prava pacijenta.restruktuiranja postojecih zdravstvenih kapaciteta. -pristup zdravlju u siromastvu gdje je stavljen akcenat na zdravstvene probleme kod kojih je siromastvo glavni uzrok slabijeg zdravlja. -poboljsanje kvaliteta usluga.iako autonoman u odnosu na druge zdravstvene sisteme .kao i bolja integracija prvog i drugog nivoa zdravstvene zastite. -saradnju na poboljsanju parcijalnih zdravstvenih rizika i rizika sredine. -poboljsanje efikasnosti-vece obezbjedjenje zastite na primarnom.harmonizovan sa trendovima razvoja evropskog zdravstva.

rukovodiocima svih nivoa u zdravstvu i zdravstvenim radnicima. Kao glavni uzrok takvog stanja.koja ce biti znacajno poljuljana ukoliko dodje do smanjenja stope doprinosa za zdravstveno osiguranje. Zdravstvena politika. Najveci dio procesa reformi pocivace na aktivnostima ciljeva.jednakosti.korisnici zdravstvenih usluga navode neorganizovanost.koje ima dobru osnovu ali koje ne funkcionise na adekvatan nacin na nizim organizacionim nivoa.nehat i nemar zdravstvenog zdravstvenih ustanova.zahvatiti sve djelove sistema.dostupnosti.reforma nije prihvacena na pravi nacin od strane velikog broja korisnika zdravstvenih usluga. Naglaseno je da treba dati podrsku rasterecenju privrede kroz smanjenje stope poreza i doprinosa.koja ima za cilj sprovodjenje reforme zdravstvenog sistema polazi od principa univerzalnosti. Medjutim. Medjutim zacrtane ciljeve nece biti moguce ostvariti ukoliko se Fondu onemoguci finasijska stabilnost.kvaliteta i efikasnosti. Medjutim i pored velikog truda Ministarstva zdravlja i dobrih ocjena inostranih organizacije i zdravstvenih institucija.kako bi se stvorile predpostavke za brzi i kvalitetniji razvoj zdravstva u Crnoj Gori. Ministarstvo je ustanovilo dobar organizacioni i finasijski model reformisanog zdravstva po uzoru na veliki broj zapadnoevropskih zemalja i zemalja u tranziciji. Posojeci socijalni i ekonomsko odnosi predstavljaju ogranicavajuci faktor za uspjesno sprovodjenje reformi.u zdravstvu znacajne mogucnosti i prostor koji treba da se obezbijedi racionalizacijom postojecih resursa. Plan reforme u procesu samog sprovodjenja.od cijeg angazovanja ce zavisiti stepen ostvarivanja utvrdjenih 16 . Stoga se i insistira da prije donosenja Prijealloga zakona o doprinosima za socijalno osiguranje kojim bi se predvidjelo eventualno smanjenje stope doprinosa za zdravstveno osiguranje uvaze neke cinjenice i u zakonu prenesu postojeca rjesenja o iznosu stope doprinosa za zdravstveno osiguranje do stvaranja realnog ambijenta za njihovo snizenje.posebno u dijelu reforme zdravstvenog osiguranja i prava na zdravstvenu zastitu.ali u srednjorocnom periodu i smatra se da ne treba najveci dio tereta da se prenosi na sektor zdravstva vec da se respodijeli i na ostale sektore javne potrosnje. Radi kvalitetnog sprovodjenja reforme definisace se prioriteti a reforma ce se sprovoditi po fazama.bice moguce dopunjavati kako bi se postigao sto bolji efekat.

za sada nisu vidljive neke velike promjene. Drugi izvor nezadovoljstva predstavljaju visoke takse kao i placanje usluga „na crno“.nepoznavanje adekvatnog nacina koriscenja nove racunarske opreme. Sve veci broj korisnika zdravstvenih usluga iznosi prituzbe na racun korumpiranosti medicinskog osoblja kao i njihovog otvorenog nudjenja boljih i adekvatnijih usluga u privatnim ordinacijama i klinikama pod izgovorom boljih i savremenijih medicinskih aparata.cilj reforme predstavljaju sto stabilnijeg zdravstvenog sistema kao i povecanje zdravstvenog standarda i zivotnog vijeka stanovnistva jer stabilan zdravstveni sistem predstavlja stub stabilne ekonomije jedne zemlje.sredstva i napor u sto bolju i efikasniju realizaciju zapocete reforme zdravstva i zdravstvene zastite.ako ne dodje do vecih promjena na nivou primarne zastite gradjani nece moci da osjete pozitivne promjene. Iako su reformom obuhvacene neke radikalne promjene u odnosu pacijent-zdravstveno osoblje i pacijent-zdravstvena usluga u cilju poboljsanja opsteg zdravlja pacijenta a samim tim i cjelokupnog stanovnistva.osoblja. I pored toga sto ministarstvo i drzava ulazu veliki trud. Birokratija u zdravstvu. Veliki broj zdravstvenih radnika primarnog sektora nije zadovoljan reformom i nacinom na koji se odrazila na njihov poslovni polozaj. 17 .a gradjani(korisnici medicinskih usluga) pomire sa cinjenicom da je proslo vrijeme rasipanja resursa kojima raspolaze zdravstvo i potpuno besplatne zdravstvene zastite.kao i nezadovoljstvo sopstvenim ekonomskim statusom dovodi do toga da odredjeni broj ljekara zaboravi na Hipokratovu zakletvu i poseti se rjesavanju sopstvenih ekonomskih problema. Nezadovoljstvo usled niskih primanja i povecanja obima posla utice na kvalitet i kvantitet pruzenih usluga. Jedino sto preostaje da bi reforma uspjela u potpunosti i bila sprovedena do kraja jeste da ljekari i medicinsko osoblje prihvata novi polozaj.nehumanost zdravstvenog osoblja. Kao sto je vec navedeno.

Sajt Ministarstva zdravlja.Meusud Grbovic.Simic-Karakteristike sistema zdravstvene zastite 5.koordinator za primarnu zdravstvenu zastitu-Model Organizacije sistema primarne zdravstvene zastite 2.Stiglitz-Ekonomija javnog sektora 3.rada i socijalnog staranja 7. Sajt Fond-a 18 . Joseph E. Drenka Vukovic-Socijalna sigurnost i socijalna prava 6.Literatura: 1. S.dr. R. Prim.Kosanovic-Licno ucesce osiguranih lica u troskovima zdravstvene zastite 4.

19 .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->