P. 1
međunarodno poslovanje

međunarodno poslovanje

|Views: 71|Likes:
Published by Selma Ahmetbegović

More info:

Published by: Selma Ahmetbegović on Apr 07, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/16/2013

pdf

text

original

UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE BANJA LUKA

FAKULTET ZA PRIMJENJENU EKONOMIJU MENADŽMENT I MARKETING MALIH I SREDNJIH PREDUZEĆA

Seminarski rad „UTICAJ MEĐUNARODNOG OKRUŽENJA NA MEĐUNARODNO
PLANIRANJE I POSLOVANJE”

Mentor: Prof.dr Pajo Panić BANJA LUKA, novembar 2012.god. Adnan Ahmetbegović III-1608/12

........................................... Internacionalizacija poslovanja ... 5 4........................................................................................................................................................................................................................................................................ Poslovanje i proces planiranja aktivnosti preduzeća u meĎunarodnom okruţenju ........................................................................................ Planiranje .. Globalizacija ........... 7 5............................................................................................................ 4 2..... Trendovi i poslovanje .................. MeĎunarodno poslovno okruţenje ............. 14 ZAKLJUČAK ........................dr Dubravka Škunca ............... 17 ......... Strategije meĎunarodnog poslovanja.......................................................................................................................................................................... 13 7........................... 4 3................. 3 1..................................... 11 6.................. 1 UVOD .....................................................................................SADRŽAJ Mentor: doc.................................................................

Stoga smo za cilj ovog rada odabrali problematiku planiranja aktivnosti preduzeća na meĎunarodnom trţištu. Broj kompanija koje se orijentišu van granica svoje matične zemlje raste iz dana u dan. sam pojam meĎunarodnog poslovnog okruţenja. Bliţe ćemo opisati trendove koji vladaju na trţitu. . Poslovanje u njemu. i pritom se koristiti primjerima nekih od vodećih internacionalnih kompanija. kao i predstavljanje strategija kojima se kompanije koriste u meĎunarodnom poslovanju.UVOD Danas gotovo da i ne moţemo pronaći kompaniju koja u potpunosti obavlja svoje aktivnosti oslanjajući se samo na domaće trţište i uslove koji na njemu vladaju.

Globalizacija „Koncept globalizacije odnosi se na saţimanje svijeta i kristalisanje svijesti o svijetu kao jednom“ – Ronald Robertson Pojam globalizacije koristimo da bismo opisali odreĎene promjene do kojih dolazi u društvu. kulturi a koje dovode do porasta svih oblika meĎunarodne razmjene. migracije. već se internacionalne saradnje proţimaju i sklapaju u raznim segmentima. sprovode marketing aktivnosti i zapošljavaju tamošnje stanovništvo. Pod ovim terminom moţemo podrazumjevati stvaranje tzv globalnog sela. razvoj tehnologija. informacija i ljudi. godine gde se njime opisivalo finansijsko trţište. a i dalje kroz istorju susrećemo niz primjera gdje se vidi da meĎunarodna trgovina i finansije nikada nisu znale za granice. Naime. 2. globalizacija se prvi put pominje 1983. gdje se misli na zbliţavanje različitih dijelova svijeta. Globalizacija je prepoznatljiva po mnogim trendovima od kojih se većina razvila poslije Drugog svjetskog rata. protok kapitala i protok tehnologija. Kao termin. Iako se ovaj pojam često posmatra samo sa aspekta ekonomije. kao veoma širok pojam. ovdje se mogu javiti jačanje privrednih veza i povezivanje privrednih subjekata. novca. korijene globalizacije uočavamo i u poljima tehnologije i politike. on ima mnogo širi značaj. Neki od njih su uvećanje protoka dobara. te ubrzana i generalizovana tehnološka razmjena”.org/sr . to se ovom segmentu poslovanja mora posvetiti posebna paţnja i posebno planirati njegov razvoj. URL. http://sr. organizuju proizvodnju na teritorijama drugih drţava. Trendovi i poslovanje Trend globalizacije i sve češćeg interagovanja meĎu različitim drţavama i na različitim poljima. sa mogunćnostima za veci protok i razmjenu pojedinaca i ideja.1. Gledano sa strane marketinga. još u Bibliji se pominju primjeri putujućih trgovaca koji su prodavali i kupovali proizvode širom svijeta. u mnogome su uticali i na moderno poslovanje. Kao posljedice. a zatim ga MMF definiše kao “rastuću meĎusobnu ekonomsku zavisnost svih svjetskih zemalja koju je stvorilo povećanje i raznovrsnost broja meĎunarodnih transakcija robe i usluga kao i razmjena kapitala. uzajamno razumevanje i prijateljstvo meĎu stanovnicima svijeta. 1 Izvor. globalizacija predstavlja rast iširenje meĎunarodnog trţišta dobara. Globalizacija. U ekonomskom smislu ovde moţemo posmatrati četiri aspekta: protok dobara i usluga. kao i na problematiku planiranja meĎunarodnog poslovanja. ekonomiji. Kompanije izvoze svoje proizvode na inostrana trţišta. kako ono utiče na kompaniju. te je stoga danas nezamislivo voditi uspješan posao samo u granicama domaće zemlje. Kako se drţave i kulture u mnogome razlikuju jedne od drugih. TakoĎe. Usljed činjenice da je mnogo faktora koji jednu kompaniju mogu ograničiti na polju razvoja meĎunarodnog poslovanja. kao i stvaranje globalne civilizacije. njen razvoj i svakodnevno poslovanje.. organizacija.1 Moţe se reći da je globalizacija samo moderan naziv za nešto što je postojalo još u davnoj prošlosti. moţe se tumačiti na različite načine. obraća se posebna paţnja na različite aspekte poslovanja u meĎunarodnom okruţenju.wikipedia. pravnih sistema i infrastruktura.

tu se podrazumjeva prije svega sam čin prelaska meĎunarodnih granica. kako u svakodnevnom ţivotu. a javlja se i prostor za rast ţivotnog standarda. od internacionalizacije poslovnih grana i trţišta. Ipak. globalizacija je širi pojam. Rezultati ovog procesa mogu se posmatrati sa različitih aspekata. kao i nastup domaćih preduzeća u inostranstvu. Konačno. 3. Kada govorimo o internacionalizaciji poslovanja. a sve u cilju povezivanja različitih subjekata na širem meĎunarodnom području.awardspace. Ovim pojmom obuhvataju se različite pojave. podrazumjevamo i svaki vid ulaska stranih preduzeća na domaće trţište. pa niţe. Zemlje u svijetu su povezane u multidimenzionalnu mreţu ekonomskih. Kao uzroci za preduzimanje aktivnosti internacionalnog karaktera mogu se javiti zasićenost domaćeg trţišta. povećava se ulaganje i ubrzano primenjuju inovacije. nova menadţerska znanja kao i prilike za razvoj ljudksih potencijala. kao i trţišni potencijali ciljanog trţišta. razvoj globalnih finansijskih sistema. promjenu profitabilnosti. Dalje kroz rad videćemo šta sve podrazumjevamo pod pojmom “internacionalizacije” i kako se velike multinacionalne kompanije organizuju po ugledu na ovaj trend. promjene u troškovima. porast meĎunarodnog protoka kapitala. koji se preduzima sa odreĎenim poslovnim interesom. lakšeg pristupa kulturnim razlikama i širenja multikulturalizma. Na polju kulture globalizacija je takoĎe uzela maha. i drustvo će osjetiti uticaj internacionalizacije poslovanja. Neki od osnovnih ciljeva za započinjanje procesa internacionalizacije poslovanja jesu prije svega rast kompanije i smanjenje troškova. URL.com/ttp_seminari_nastavnici/internacionalizacija . Kupci će imati priliku da se bolje informišu o novim proizvodima da promjene svoje kupovne navike. http://bknezevic. Internacionalizacija poslovanja Često se dešava da se pojmovi “globalizacije” i “internacionalizacije” smatraju sinonimima. uticaj na status i imidţ preduzeća.2 2 Izvor. socijalnih i političkih veza. porast stranih investicija. Predpostavka svjetske povezanosti se zasniva na tezi koju su nametnule razvijene zemlje da se dalji racionalni razvoj privrede moţe ostvariti na osnovu oštrijh kriterijuma poslovanja i gde su velike multinacionalne kompanije osnova i nosioci povezivanja. meĎukulturnog povezivanja meĎu drţavama. TakoĎe.. Na samom trţištu dolazi do povećanja konkurencije i novih načina ponašanja. i nemalo puta ćemo ih ovako sresti. TakoĎe. Tako će preduzeća imati veći obim posla. primećuje se i razvoj globalnih telekomunikacija.Kao ekonomske karakteristike globalizacije navode se stopa rasta meĎunarodne trgovine. tako i u literaturi. kao što je već objašnjeno. smanjenje troškova transporta i stvaranje slobodnih carinskih zona itd. razvoj meĎunarodnih standard i porast značaja meĎunarodnih zakona i sudova. Globalizaciju karakteriše sve veća meĎuzavisnost nacionalnih ekonomija sa svjetskom privredom. pa ovde dolazi do veće meĎunarodne razmjene u kulturi. sve do internacionalizacije pojedinih poslovnih aktivnosti preduzeća. Uslov za globalizaciju je internacionalizacija svetske proizvodnje i trgovine. rasta meĎunarodnih putovanja i turizma. različitih promjena u drţavnoj politici i dr. pa dolazi do promjene sastava društvenih vrijednosti. porast učešća multinacionalnih korporacija u svjetskoj ekonomiji i dr. a internacionalizacija jedan od pratećih aspekata.

Aktivnom meĎunarodnom strategijom.hr/nastava/92/Internacionalizacija%20poduzeca. FedEx.efst. kao i nefleksibilna uprava preduzeća (nedostatak entuzijazma i manjak menadţerskog odlučivanja u uslovima rizika)..Kao glavne prepreke procesu internacionalizacije javljaju se nedostatak znanja o trţištima i okruţenju i nedostatak iskustva u meĎunarodnom okruţenju. ova kompanija predstavlja kombinaciju duboko usaĎene unutrašnje kulture u dobroj kombinaciji sa spoljašnjim okruţenjem. IKEA i mnoge druge. URL.  Telenor. danas svojim signalom pokriva sedam evropskih i pet azijskih zemalja. poteškoćama i nedostacima.  Four seasons.3 Uprkos svim preprekama. Google. ova kompanija uspela je da izgradi jedan od najvećih brendova današnjice. I još: SouthWest Airlines. www. zbog mnogobrojih benefita koji povezivanje sa inostranstvom donosi. Neke od vodećih internacionalnih kompanija danas su:  Coca Colla. kompanija koja razvija svoju globalnu inicijativu fokusirajući se na mobilizaciju resursa kako u kompaniji. 3 Izvor. kompanija porijeklom iz Norveške. posebnu paţnju ćemo obratiti na pojam meĎunarodnog poslovnog okruţenja i njegovog uticaja na poslovanje. ali i da pokrije potrebe i ţelje korisnika iz gotovo svih krajeva svijeta. AFLAC.ppt . čak i pored izazova zbog velikih kulturnih razlika u zemljama Bliskog istoka. Kao tajnu uspjeha. tako i širom svijeta. zatim nedostatak resursa i potencijala u preduzeću za nastup u meĎunarodnom okruţenju. koja danas prodaje svoje proizvode u preko 200 različitih zemalja svijeta. Kako se i sve dalje aktivnost preduzeća moraju planirati u skladu sa okruţejnem u kojem preduzeće egzistira. sa ciljem da kreira i iskoristi mogućnosti na svim terotorijama na kojima posluje. pritom obezbeĎujući inovativnu tehnologiju dostupnom svima. Toyota. proširio je svoju mreţu sa jednog na 85 hotela u 35 različitih zemalja. za skoro 50 godina koliko postoji. lanac hotela. Apple. Izlaskom na meĎunarodno trţište preduzeće je pogoĎeno različitim uticajima koji potiču upravo iz ovog internacionalnog okruţenja.  Microsoft. veliki dio kompanija danas ipak će se okrenuti širenju opsega svog poslovanja van granica matične drţave.

kao i organizacione strukture kao kritične varijable za efikasno ostvarivanje ţeljenih ciljeva. vrlo slične onima koje djeluju na nacionalnom poslovnom području. trţišnih uslova. što se odnosi na resurse. kao i stručnost menadţera. Istoka i Zapada. U tom smislu ističe se značaj strategije. ono se prilagoĎava promjenama u okruţenju. Ovako se identifikuju jake i slabe strane preduzeća. i samo pod tim uslovom ono će biti u stanju da ostvari zacrtane ciljeve. Analiza okruţenja odnosi se na istraţivanje internog i eksternog okruţenja i na korišćenje rezultata ovih ispitivanja za donošenje odluka. razvoj pojedinih funkcija ili operacija. jer je broj sila kojima treba upravljati i uzeti ih u obzir vrlo veliki. tehnološkog razvoja i raspoloţivosti i resursa. podrazumjeva skup različitih faktora. najprije kroz primitivno-naturalne forme. Ispitivanje unutrašnje sredine doprinosi razumevanju ukupnih snaga organizacije. meĎusobno djelovanje okruţenja i preduzeća kao otvorenog sistema je od posebnog značaja. po prirodi. Kada organizacija istupa na meĎunarodnu poslovnu scenu. Trgovina se vrlo dinamično razvijala. pri čemu su njihove meĎusobne veze i odnosi izuzetno sloţeni. Posebno se strategijski ciljevi odnose na zahtjeve i uslove okruţenja. To okruţenje u kome organizacije posluju čini se vrlo kompleksnim. tako da su principi nejednakosti postali principi po kojim se dugo vremena odvijala meĎunarodna razmjena izmeĎu Sjevera i Juga. Istovremeno. shodno tome. potreba. pravnih i ekonomskih uslova. zatim kroz kolonijalni i imperijalni okvir. kao i o problemima koji se u njemu dešavaju. Prema tome. Postoji nekoliko dimenzija koji bliţe odreĎuju ovaj pojam. da bi potom dobila izraz robno-novčane i interesne razmene. MeĎunarodno poslovno okruţenje. kako kvalitativno tako i kvantitativno. jer se sile koje djeluju iz okruţenja menjaju vrlo brzo.U zavisnosti od veličine preduzeća. Pod uticajem okruţenja podrazumjevamo dogaĎaje koji se odigravaju izvan preduzeća i na koje ne moţemo uticati. Američki Indijanci sa Kolonistima i si. Pojedini narodi su od samog početka ispoljavali su potrebu da trguju izmeĎu sebe (Kinezi sa Mongolima. kao i to kako ih rešiti. u suštini. ona se. Istina o tome da u svetu postoji mali broj bogatih i veliki broj . Stoga rukovodioci svoj posao obavljaju kako u preduzeću tako i u okruţenju. Za meĎunarodnu trgovinu se moţe reći da je stara koliko i ljudska civilizacija. susreće sa silama u okruţenju koje su. pa zbog toga moraju imati znanje o okruţenju . kao promišljene kombinacije poslovnih poteza koja će omogućiti da kompanija uspostavlja profitabilne odnose sa svojim okruţenjem i razvija konkurentsku prednost na datom trţištu. U analizi spoljnog okruţenja posebnu vaţnost imaju metodi predviĎanja eksternih trendova. naročito predviĎanje prodaje i metodi ekonomskog.4. tehnološkog i društvenog predviĎanja. Struktura ponude i struktura traţnje u pojedinim dijelovima svijeta je bila vrlo različita. internih i eksternih. koji značajno utiču na poslovanje preduzeća a potiču iz činjenice da organizacija posluje van granica svoje zemlje. Rimljani sa Egipćanima. Međunarodno poslovno okruženje Planske akcije na duţi rok preduzeća kao cjeline predstavljaju proces koji uključuje ispitivanje okruţenja. Asteci sa Majima.). okruţenje je i vrlo dinamično.

pa i u manje razvijenim zemljama. a uspješna preduzeća sve više unapreĎuju svoju internu fleksibilnost i eksternu otvorenost. MeĎutim interes ljudi za uključivanje u svjetske trţišne tokove pojedinih zemalja se povećavao i uz razvoj nejednake razmjene. kao i proizvodnih kapaciteta koji moraju biti projektovani na podlozi potencijala svjetskog trţišta. koja je postajala i sve oštrija i sve više meĎunarodnog karaktera. Povezivanje i saradnja su postali aktuelni trendovi kako na makro nivou tako i na mikro nivou. dolazeći čak i iz zemalja trećeg sveta  Tehnološke promene. kompjutera i drugih elektro ureĎaja. bez obzira da li jedno preduzeće internacionalizuje svoje poslovanje samostalno i direktno ili indirektno i naslanjajući se na velike i superiornije. Pozicija pojedinih preduzeća će zavisiti od brzine prilagoĎavanja i adekvatnog poslovnog i konkurentskog profilisanja. čelika. Posmatrano sa drţavnog aspekta. Povećava se broj privrednih sektora i industrijskih grana. Dakle. televizora. tako i sa promjenama u ponašanju preduzeća na svjetskom trţištu. Proizvodnja brodova. automobila. Na rastuću internacionalizaciju meĎunarodnog poslovanja poslednjih decenija snaţan uticaj su imali sledeći faktori:  Konkurencija. bez obzira da li jedno preduzeće igra aktivnu i vodeću ulogu ili ima minimalni značaj u tim odnosima.siromašnih vremenom je postajala sve očiglednija. uz kontinuirano širenje sopstvenog trţišnog i razvojnog horizonta. od posebnog značaja postaje činjenica da savremeno poslovanje neposredno diktira ukupne konkurentske odnose u meĎunarodnim razmjerama. kako bi se ostvarila ekonomska opravdanost i prihvatljiva konkurentnost. aviona. Japanu. Ekonomska meĎuzavisnost pojedinih djelova svijeta postaje sve očiglednija. . Posmatrano iz ugla preduzeća. robota. video kaseta. pozicija pojedinih zemalja će posebno zavisiti od njihovog odnosa prema savremenim trendovima razvoja tehnologije i trţišta. što je uticalo na to da su pojedinačne firme vrlo teško ili uopšte nisu mogle da uspešno razvijaju nove proizvode  Povećane barijere ulaska na pojedina trţišta su postale logična posledica viših i oštrijih konkurentskih standard  Veći značaj ekonomije obima pri dostizanju ţeljenog nivoa meĎunarodne konkurentnosti Rastući značaj meĎunarodnog biznisa i menadţmenta se moţe dovoditi u vezu kako sa vrlo dinamičnim promjenama u odnosima izmeĎu pojedinih zemalja. Povećana internacionalizacija već internacionalizovanog biznisa predstavlja globalno repozicioniranje već afirmisanih svjetskih kompanija i poznatih marki. kao i stvaranja adekvatne trţišne klime u njima samim. Danas postoje mnoge nove tehnologije kod konkurenata u Evropi. koje su postajale i brţe i skuplje. sve je očiglednije da će uključivanja pojedinih zemalja u tokove meĎunarodnih ekonomskih odnosa najvećim djelom zavisiti od njihovog odnosa prema savremenim tehnološkim i trţišnim promjenama u svijetu.

Uloga prava je od ogromnog drţavnog. Kultura ima materijalne i nematerijalne manifestacije. dobijaju status globalnih zajedno sa svojim proizvoĎačima. a unutar njega tri univerzalna ljudska principa koja dobijaju svoje različite verzije u različitim kulturama:  materijalno tehnički i ekonomski uslovi ţivota (šta ljudi imaju). Dakle. U različitim zemljama nije različita samo pravna regulative nego su i različiti načini njene primjene. Biznisa nema bez ugovora. koji nastoje da iskoriste prednosti globalnih trţišta. Moţemo reći da kultura predstavlja set razlicitih vjerovanja i vrijednosti koje karakterišu i izdvajaju jednu socijalnu grupu. Pored toga. kultura se moţe posmatrati kao skup normi ponašanja oko kojih se prepoznatljiva društvena grupa dogovorila u odreĎeno vrijeme i na odreĎenom mjestu. 1990). promjena starog prava. TakoĎe. političkog. Dolazi do skraćivanja vremena. narod ili jedno organizovano društvo u odnosu na druge. moraju da računaju na primenu globalnih poslovnih strategija. Za meĎunarodni menadţment posebnu relevantnost imaju sledeći problemi i orijentiri pravnog okruţenja. Nove tehnologije i proizvodne inovacije doţivljavaju sve brţu difuziju i afirmaciju u meĎunarodnim razmjerama. opšteg karaktera:  problem nedostatka meĎunarodnog poslovno .pravnog okvira  problem sučeljavanja različitih pravnih sistema. kao i novih interpretacija postojećeg. Kultura moţe da se razumije kao način na koji ljudi ţive i kako se odnose jedni prema drugima i njihovom okruţenju. Pravo uvijek i svugdje propisuje pravila igre. Ţivotni ciklus proizvoda i tehnologije se rapidno skraćuje. Zakonska regulativa i pravna sigurnost opredeljuju poslovnu klimu u svakoj zemlji. obuće.  problem trodimenzionalnog dejstva faktora prava  problem kompetentnog rješavanja pravnih tema u meĎunarodnom menadţmentu.kao i proizvoda visoke tehnologije. značajnim delom doprinosi ukupnom procesu globalizacije poslovnih aktivnosti. zahvaljujući izmjenama u načinu proizvodnje i trţišnim strategijama. pravo predstavlja promenljivu i dinamičnu kategoriju.  sistemski uslovi akcionog i radnog potvrĎivanja pripadnika jednog društva (kako se ljudi radno potvrĎuju). pa čak i odreĎenih vrsta hrane i pića. i odreĎeni proizvodi široke potrošnje i niţe vrijednosti. Materijalne i opipljive manifestacije poprimaju svoj izraz kroz funkcionalne objekte. Zaključujemo da savremeni razvoj proizvodno tehničkog faktora. kultura predstavlja sve što ljudi imaju. . Tako se danas povećava broj proizvoĎača odeće.  sistem idejnih i vrijednosnih kategorija jednog drustva (kako ljudi misle). umetničke predmete. iza kojih stoje velika ulaganja u istraţivanja. privrednog i civilnog značaja u svakoj zemlji. U meĎunarodnom menadţmentu se vremenom mora biti spreman na prihvatanje potpuno novih pravnih regulativa. kako bi preţivjela. razvoj i proizvodnju. Ova definicija prije svega govori o potrebi za identifikovanjem i uvaţavanjem svakog društvenog entiteta u meĎunarodnim razmjerama. misle i rade kao pripadnici jednog prepoznatljivog društva" (Feiraro. što dodatno uvećava značaj i ulogu prava u meĎunarodnom poslovanju i menadţmentu. Proizvodnja za potrebe svjetskog trţišta postaje jedino ekonomski logična. a time i bez pouzdanog pravnog sistema.

knjiţevnost. muziku. meĎunarodnom pravu. ili u potpuno udaljenim dijelovima svijeta. Kulturno raznolika grupa ili tim je bolja od kultumo homogene grupe u rješavanju sloţenih zadataka. Snaga Jevreja ne leţi u poloţaju i ekonomskim potencijalima njihove matične drţave. to je uloga faktora politike veća i naglašenija. Ovo se posebno dogaĎa u poslednjoj četvrtini dvadesetog vijeka pošto je stanovništvo u većini zemalja svijeta postalo mnogo obrazovanije.vještine. Jezik. moţe da bude osoben izvor meĎunarodne i globalne konkurentske prednosti. bilo da se govori o meĎunarodnim ekonomskim odnosima. ukoliko se iskoristi na principima efekata multikulturnog menadţmenta. vrijednosni sistem koji ljudi koriste u kontaktima sa okolinom.kulturnom i poslovno . Sve dok se bude insistiralo na suverenosti pojedinih naroda i pojedinih drţava. Japanac je prepoznatljiv po svom nacionalno . informisanije. sagleda političko okruţenje firme i analizira njegov uticaj na strategiju meĎunarodnog poslovanja. Kulturna heterogenost u jednom preduzeću. Što se tiče uspjeha ili neuspjeha preduzeća u inostranstvu prevashodno zavisi od načina uklapanja u novi trţišni i poslovni ambijent. faktor politike ima posebno značajno i osetljivo mesto za meĎunarodno poslovanje i menadţment. otvorenije i integrisanije sa drugima. meĎunarodnoj politici. Kulturna raznovrsnost predstavlja veoma značajnu priliku za ostvarivanje sinergije. Cilj meĎunarodnog menadţera jeste da što objektivnije procjeni dejstvo političkih faktora. U meĎunarodnom biznisu se uvijek nailazi na odreĎenu vrstu startne diskriminacije zbog sučeljavanja sa razlikama u političkim okruţenjima.kulturnom identitetu širom svijeta. Zahvaljujući zapanjujućim tehnološkim dostignućima u oblasti komunikacija i transporta. Hindu i Arapsku kulturu je moguće prepoznati preko njihovih predstavnika bilo da sa njima saraĎujemo u njihovim matičnim zemljama. IzmeĎu političkog okruţenja i meĎunarodnog biznisa i menadţmenta postoji naglašena meĎuzavisnost. uprkos ispoljavanoj heterogenosti. pojedine nacionalne kulture su sve više počele da se prepliću i utiču jedna na drugu. Jedna od najčešćih grešaka u meĎunarodnom . dotle će i postojati potreba za upotrebom pojma "meĎunarodno". Kao neminovna posljedica procesa liberalizacije i globalizacije. Što je nivo meĎunarodnog poslovnog angaţovanja veći. ali moţe biti manje uspješna u rješavanju i izvoĎenju rutinskih zadataka i poslova. MeĎunarodno orijentisano preduzeće mora shvatiti da nema ni jedne zemlje u svijetu koja dozvoljava potpuno slobodan i neregulisan protok robe i usluga preko nacionalnih granica. Sposobnost preduzeća da privlači. otvara se mogućnost i primjećuje tendencija etničkog povezivanja i odrţavanja izvornog kulturnog identiteta u svjetskim razmjerama. Kinez je uvek Kinez. Nematerijalni aspekti kulture se ispoljavaju kroz mentalni sklop. Vlade svih zemalja vode politiku koja je u interesu svojih graĎana i svojih preduzeća. ObezbeĎivanje suverenosti se po definiciji realizuje kroz konkretan politički okvir i politički subjektivitet. koliko leţi u snazi i potencijalima njihove kulture i njihovih ljudi. Kulturno različitim grupama potrebno je vrijeme da prevaziĎu teškoće zajedničkog rada. ma gde bio. Zbog toga. meĎunarodnim finansijama ili meĎunarodnom marketingu. zadrţava i motiviše ljude iz različitih kultura moţe mu obezbjediti višestruke prednosti nad konkurentima. Savremeni menadţment postaje sve više multikulturan. nacionalna ili etnička pripadnost i religija su osnovne komponente jedne kulture.

. Često kao barijeru shvatamo jezičke i kulturne razlike. nakon detaljne analize okruţenja. preduzeća pokušavaja da posluju sa što manje grešaka. Accedo Broadband. već se sa postojećom organizacionom i kadrovskom strukturom poslovi sa inostranstvom obavljaju od slučaja do slučaja. danas ima korisnike u 30 različitih zemalja. obraćanje više paţnje na nešto što do sada nisu a sve to u cilju bolje poslovanja. Direktor i suvlasnik ove kompanije.menadţmentu proizilazi iz vjerovanja i pretpostavke da osoba koja pokazuje uspjeh na domaćem trzištu moţe ostvarivati iste efekte i sa istim metodama u drugačijem kulturnom ambijentu. a kada jednom počnemo da se takmičimo. U ovom slučaju. tako da mogu da organizuju prodaju preko svog prodajnog odeljenja u zemlji direktno krajnjim korisnicima. Do slične greške dolazi i ukoliko se olako mijenja sopstveni predstavnik i pregovarač u konkretnom meĎunarodnom poslu. URL.me/?p=818 . izdvajamo jednu švedsku IT kompaniju. a menadţeri moraju prihvatiti internacionalizaciju kao ključan element u planiranju. 4 5 Izvor. U preduzeću izostaju napori da se formira zasebno odeljenje koje bi se bavilo isključivo aktivnostima vezanim za rad sa inostranstvom. nameće nam se pojam meĎunarodni menadţment. URL. MeĎunarodni menadţment vezan je za vlasništvo i menadţment sredstava i operacija izvan granica matične zemlje. Osnovne odgovornosti menadţera: planiranje. Kako je danas izlazak na meĎunarodno trţište postao nuţnost. http://www. Michal Lantz kaţe da je izlazak njegove kompanije na meĎunarodno trţište. mogućnosti su beskonačne. Poslovanje i proces planiranja aktivnosti preduzeća u međunarodnom okruženju Samim tim što organizacija posluje na meĎunarodnom trţištu. http://www. Kompanije dugo i detaljno planiraju proces internacionalizacije. bitno je što više koristiti partnere. ostaju nepromijenjene. Poslovna praksa nas ipak uči da su malobrojna preduzeća koja sebi mogu da dozvole luksuz da im kupci "dolaze na noge''.4 5. te da se u hodu mora prilagoĎavati novonastaloj situaciji.. koje je nekada i najlakše prevazići. zarad daljeg razvoja poslovanja. reorganizacija postaje nuţna. godine i za samo nekoliko godina poslovanja. Ova mala kompanija je osnovana 2004. Kao primjer kompanije koja je aktivno preuzela inicijativu izlaska na meĎunarodno trţište. ali se isto tako moţe desiti da kompanija neplanirano bude uvučena u polje meĎunarodnog biznisa. nastup na inostranoj poslovnoj sceni se posmatra jednostavno kao način da se uvećaju prihodi od prodaje. U ovoj fazi. bila najpametnija stvar u istoriji poslovanja kompanije. organizovanje. TakoĎe. to se kao potreba javlja formiranje dugoročne strategije i konkretnih ciljeva.inovatorium. On još savetuje otvorenost i ţelju za učenjem. uglavom se javljaju u obliku prodaje proizvoda i usluga na inostranom trţištu. ali ove aktivnosti postaju komplikovanije i predstavljaju izazov kada organizacija stupa u višekulturnu sredinu.scribd. uključujući u poslovanje visoko kvalifikovane kadrove. rukovoĎenje i kontrola. Danas.5 Prvi koraci kompanija u internacionalnom biznisu. On kaţe da se najveći izazovi u započinjanju procesa internacionalizacije upravo nalaze u stavu zaposlenih. Samo renomirani proizvoĎači skupih i svijetski poznatih proizvoda mogu da računaju na ovakvu povoljnost.com/doc/38463181/Branko-Rakita-Medjunarodni-Biznis-i-Menadzment Izvor.

Iako kćerka kompanija posluje kao djelimično samostalan entitet. usljed nastojanja da se zadrţe standardi i razvije brend kompanije. Zbog izraţenih internacionalnih razlika neophodno je da se u manjoj mejri proizvodi prilagode potrebama potrošača na datom trţištu. Pepsi-Cola. dizajn proizvoda. pokazalo se u situaciji kada su japanski proizvoĎači ušli na trţište automobila u SAD nudeći male modele. dok funkcije istraţivanja i razvoja. visoko kvalitetne kadrove i viziju preduzeća okrenutu ka stalnom napretku i praćenju trendova. Kompanije koje primenjuju ovu strategiju prenose samo dio svojih bazičnih sposobnosti u proizvodnji i distribuciji u zemlju u koju se poslovna aktivnost širi. marketing) spuštaju na nivo ogranka. pa će stoga ulagati sredstva u istraţivanja i obuke u cilju razvoja sopstvenog potencijala i strategije za meĎunarodno poslovanje. običaje i navike potrošača. Organizacija koja primenjuje multinacionalnu strategiju na pritiske iz okruţenja odgovara tako što svoje proizvode i usluge u potpunosti prilagoĎava potrebama potrošača u svakoj zemlji u kojoj posluje. McDonald's I dr. a ne treba ni zanemariti mogućnost učenja u oba pravca. niti finansijsku snagu da bi istupilo samostalno na meĎunarodnu poslovnu scenu. na nivou korporativne centrale. Ford of Europe je iskoristio resurse. Ford Motor Company osnovao je Ford of Europe kao samostalni entitet. Naime. potrebno je uloţiti odreĎene napore kako bi ona ipak na neki način ostala dio velike cjeline koju internacinalna kompanija predstavlja. Ostvarili su takav uspeh da je Ford U. specifičnosti pojedinih trţišta su toliko izraţene da je neophodna saradnja sa organizacijama koje dobro poznaju lokalnu regulativu. U zemlji koja predstavlja ciljno trţište organizacija otvara novi ogranak koji funkcioniše sa značajnim stepenom autonomije. proveo narednih deset godina u nastojanjima da uhvati korak sa japanskim konkurentima. Koliko je ovakav pristup bio pogrešan. imamo kompanije koje vide mogućnost izlaska na meĎunarodno trţište kao izazov i priliku za ekspanziju. Sa druge strane.S. Ovo se radi sa ciljem da se svim kupcima u svim zemljama u kojima nastupaju ponudi standardizovan proizvod. Ipak. Ovde izdvajamo primer kompanije Ford Motor Company. Ovde se organizuje sopstveni set aktivnosti koji će omogućiti kreiranje vrijednosti za potrošača. u Fordu U. Ovakav pristup je potpuno opravdan kada preduzeće nema potrebni know-how. Neke od kompanija koje nam o tome svjedoče su Coca-Cola.Neke kompanije se odlučuju da na inostranom trţištu nastupe angaţovanjem posrednika. . proizvodeći male modele koji su bili prilagoĎeni potrebama kupaca sa Starog kontinenta. prilikom istupanja na trţište Evrope. pa se tako neke poslovne funkcije. Obostrana komunikacija je od ključnog značaja. Sa druge strane okeana. Osim toga. moćne automobi le i nisu pokazivali nikakvu inicijativu da iskoriste dizajnerske vještine i znanje u proizvodnji malih automobila svoje divizije u Evropi. Ogranci nastavljaju da funkcionišu kao kvazisamostalna preduzeća koja imaju veliku autonomiju u kreiranju planova za sopstvene poslovne aktivnosti. (proizvodnja. ovi ustupci su relativno mali. prilagoĎene potrebama gradske voţnje. dizajna proizvoda i marketinga ostaju kod kuće. Ovo su u glavnom kompanije koje poseduju dovoljno finansijskih sredstava. poslovali su u dubokom ubeĎenju da američko trţište ţeli velike.S. prodaja. Vrlo često ogranak funkcioniše u toj meri zasebno u odnosu na majku firmu da je jedina veza koja se uspostavlja izmeĎu majke firme i strane ogranka kroz transfer profita i dividendi. veštine i znanje majke firme u svojoj borbi za lidersko mjesto na trţištu automobila u Evropi.

Uz to. jer se proizvodnja odvija istovremeno u više geografski proizvodnih jedinica. kada planiramo na nivou jedne zemlje. Kada govorimo o finansijskom aspektu. dok razlike na maĎunarodnom nivo u za sobom nose raznolikosti u ovom pogledu. različite valute i nivoi stabilnosti i kupovne moći. na domaćem terenu imamo stabilnu i homogenu finansijsku klimu i jednu valutu. dok se kod meĎunarodnog poslovanja susrećemo sa raznim sociokulturnim faktorima. ali ne i najmanje vaţno. Dugoročne odluke koje donosimo praćene su visokim stepenom neizvesnosti zbog velikog broja različitih faktora koji deluju na inostranim trţištima. usljed prirodnog procesa razvoja. benefiti od izlaska na meĎunarodno trţište i razvoja u ovom pravcu. aktivnosti planiranja. pa i potrebama za različitim pristupom. imamo samo jednu nacionalnost i jedan jezik. biće više nego izazovno da prikupi sve potrebne informacije i da razumije načine poslovanja i strategije drugih. Internacionalizacija postaje domonirajući faktor ka kome se usmeravaju aktivnosti preduzeća. usljed pojave traţnje na inostranom trţištu. značajni su i troškovi koordinacije toka resursa izmeĎu kćerki i matičnog preduzeća. daleko su veći od troškova koje sama strategija nosi sa sobom. susrećemo se sa razlikama na polju politike. Na kraju. ili usljed smanjenja traţnje na domaćem trţištu. Planiranje Kada govorimo o aktivnostima preduzeća u internacionalnom okruţenju. većim brojem jezika i nacionalnosti. 6. samim tim i različitim stavovima. različiti politički faktori u različitim drţavama na više načina pomaţu ali i ograničavaju . pa se gubi mogućnost korišćenja pozitivnih efekata ekonomije obima. Tu je i druga grupa preduzeća koja se u meĎunarodne tokove uključuje „usput“. kako će rasporediti svoje funkcije i njima upravljati. shvatanjima. onda ga logično prati i planska meĎunarodna orijentacija. Naime.MeĎunarodno poslovanje podrazumjeva visoke troškove proizvodnje. Kako postoje značajne i nezanemarljive razlike izmeĎu nacionalnog i internacionalnog okruţenja u kome preduzeće egzistira. ili pak usluge posrednika. Ukoliko se preduzeće odluči za istupanje na meĎunarodno trţište. to se uočavaju razlike u pristupu razvoja strategije i planiranju aktivnosti preduzeća. Kod istraţivanja trţišta u jednoj zemlji moţemo se sresti sa relativno homogenim trţištem. Stoga su menadţeri primorani da prihvate internacionalizaciju kao okvir za planiranje i donošenje odluka. U komunikaciji sa okruţenjem susrećemo se sa izazovima u smislu da nam je domaće okruţenje donekle dostupno i lako pronicljivo. koja će ispratiti uspešnu realizaciju internacionalizacije poslovanja. Ipak. dok nas van granica očekuju različiti finansijski uslovi. pravila igre su poznata i postoje bolje mogućnosti za prikupljanje relevantnih podataka. pa danas kompanije ne vide ovo kao problem. Bez obzira na to da li će kompanija za svoj izlazak na meĎunarodno trţište upotrijebiti sopstvene mogućnosti. Zbog toga su pouzdane i relevantne informacije ključne za proces planiranja. donošenja odluka i realizacija usko su povezani. Na prvom mjestu. Kada se kompanija razvija u više različitih drţava. uvek je od ključnog značaja formiranje odgovarajuće strategije.

Pri tome su posebno značajni pojedini faktori meĎunarodnog okruţenja.6 Kada govorimo o formiranju strategije za istupanje i razvoja poslovanja na meĎunarodnom trţištu. Za dugoročni uspjeh ove ideje. neophodno je zalaganje svih zaposlenih. prodaju. Dr Vesna Milićević. uslova koji dominiraju u meĎunarosnom okruţenju i analize mogućih alternativnih strategija. Fakultet organizacionih nauka. Strategijski plan se izraĎuje polazeći od ciljeva preduzeća. gdje pod usmjeravanjem ne mislimo samo na kupce. znati da im se prilagodimo ali i da ih iskoristimo na pravi način. uzimajući u obzir jake strane i slabosti preduzeća i značajnih konkurenata. Vektor rasta pokazuje pravac kojim se preduzeće kreće s obzirom na kombinaciju proizvoda/usluga. Strategije međunarodnog poslovanja Strategiju moţemo posmatrati kao usmjeravanje preduzeća na uslove konkurentnosti. kao i sve ono što nam moţe osigurati prednost na domaćem ili inostranom trţištu. neophodno je da ova strategija proţme sve nivoe upravljanja. koju će formirati vrhovni menadţment. podrazumevajući i meĎunarodne poslovne aktivnosti. 6 Prof. . Četiri glavne komponente prilikom formulisanja startegije (po Asnoffu) :     Domen proizvoda . od tehničkog razvoja do sociokulturnih promjena.Beograd 2009. novije tendencije“.poslovanje. 7. „MeĎunarodni menadţment. str 134. pa sve do konkretnih aktivnosti i zadataka na nivou proizvodnje. Različiti proizvodi/usluge kreiraju se za različite kupce jer kupci imaju različite potrebe.trţište Matrica vektora rasta Konkurentska prednost Sinergija Domen proizvoda konkretno se odnosi na poslove kojim će se organizacija baviti. pa je potrebno shvatiti ih. Kompanija moţe uspješno poslovati na inostranom trţištu i ako nema formalno napisanu strategiju. što znači da inicijativu moramo prepoznati pijre svega u misiji i viziji preduzeća. usluge. već i na proizvodnju. što je ilustorvano sledećom matricom vektora rasta. ali manje uspješno nego komapnija koja imaju dobro razvijenu strategiju. MeĎunarodno strategijsko planiranje predstavlja kombinaciju strategijskog i meĎunarodnog planiranja.

gde se dalje koristimo strategijama niţih troskova ili diferencijacije sa ciljem ostvarivanja konkurentske prednosti.  Diferencijacija kao strategija omogućava nam da budemo jedinstveni u svom sektoru.  Diverzifikacija znači razvijati novo proizvodi/usluge za novo trţište (domaće ili inostarno). traţi se novo trţište za postojeće proizvode/usluge. konkurentska prednost odnosi se na način kojim će preduzeće iskoristiti svoje snage i time biti bolje od konkurenata na domaćem i inostranom trţistu. Odnosi se na prodaju postojećih proizvoda/usluga. kako bi se omogućio lakši priliv informacija. Novi proizvodi. to se preporučuje da se ova funkcija locira u različite zemlje u kojima kompanija posluje.  Fokusiranje podrazumeva usredsreĎivanje na odreĎeni segment trţišta. koje podrazumeva postizanje niţih troškova proizvodnje sa fokusom na zadrţavanjekvaliteta.na postojećem trţistu. novi pristupi donjeće odreĎene konkurenstke prednosti i poboljšati rezultate odabrane strategije. fokusirajući se na elemente koji se visoko vrednuju kod kupaca.  Razvoj proizvoda/usluga odnosi se na razvijanje novih proizvoda/usluga za postojeće trţiste. Porter izdvaja tri osnovne strategije:  VoĎstvo u troškovima. a zaključci formirali na osnovu boljeg poznavanja okruţenja. Sljedeća komponenta.  Što se tiče razvoja trţišta. Kada govorimo konkurentskoj prednosti. napredujemo i otvaramo nove mogućnosti za razvoj.Trţište Proizvod/usluga Sadašnje Novo Sadašnji Penetracija trţišta Razvoj trţišta Novi Razvoj proizvoda/usluga Diverzifikacija trţišta Slika 1: Komponente vektora rasta  Penetracija trţišta govori o rastu preko povećanja trţišnog učešća za postojeće kombinacije proizvode/usluge – trţište(domaće ili inostrano). . čime smo u mogućnosti da ponudimo proizvode I usluge po niţim cenama I ostvarimo veće prihode. UvoĎenjem inovacija stalno se usavršavamo. Vaţno je napomenuti da su inovacije ključne za uspeh ma koje strategije. Kako su inovacije fokus odeljenja za istraţivanje I razvoj. nove tehnologije.

„MeĎunarodni menadţment. Kompanije sa strategijskom kontrolom takoĎe su dobro poslovale. Kako su jedne od značajnih funkcija menadţenta planiranje i kontrola. Fakultet organizacionih nauka. sinergija se odnosi na konsolidovanje snaga preduzeća. pa tako moţemo reći da su startegijski planeri ostvarili rast profita i intenzivan razvoj. Kompanije fokusirane na finansijsku kontrolu su imale uspješno finansijsko poslovanje. str 201. ali su teţile da rastu putem akvizcije. ali često nisu uspjevale da pronaĎu pravu kombinaciju strateških i finansijskih ciljeva. tako oslanjajući se na ove funkcije multinacionalne kompanije moţemo podeliti na :  Kompanije sa izrazito razvijenim startegijskim planiranjem  Kompanije fokusiranje na finansijsku kontrolu  Kompanije kod kojih je akcenat u menadţmentu na startegijskoj kontroli Svaka od ovih kompanija ima svoje prednosti i mane. povezanih tako da povećavaju efikasnost i efektivnost. novije tendencije“.7 7 Prof.Na kraju. Ona se vezuje za meĎusobno delovanje pojedinih dijelova. .Beograd 2009. Dr Vesna Milićević. Na ovaj način smo pokušali da objasnimo da postoje različiti pristupi procesu menadţmetnu u multinacionalnim kompanijama.

kako na domaćem. bitno je istaći da. Preduzeće će. da pozitivno utičemo i da drugačije stvari tumačimo konstruktivno. tako i na meĎunarodnom trţištu. pošto ispoljava širok trend uslova unutar kojih treba pozicionirati odreĎenu kompaniju. odabrati strategiju kojom će na novoj teritoriji nastupati. menadţment mora upoznati širok set okruţenja koji su tipični za domaće uslove. nakon što je upoznalo okruţenje. da ih iskoristimo na najbolji način. . Ključne faktore opšteg okruţenja čine ekonomska. Za kraj. Okvire za poslovanje postavlja meĎunarodno poslovno okruţenje u kome kompanija nastavlja da egzistira. pravna. i u skladu sa svojim znanjima i mogućnostima isplanirati konkterne ciljeve i buduće akcije. Na ovaj način. kulturna i politička dimenzija. Karakter opšteg ili mega okruţenja deluje na prirodu internacionalnog menadţmenta. odnosno pojedine nacionalne ekonomije. Radi upoznavanja internacionalnih odnosa.ZAKLJUĈAK Vidjeli smo da je trend internacionalizacije u tolikoj mjeri uzeo maha. kakve god okvire meĎunarodno okruţenje nudilo. direktno doprinosimo uspjehu naše kompanije. Kod izbora orijentacije i strategijskih varijanti ključni faktor je ocjena efekata različitih elemenata internacionalnog okruţenja. da poslovanje u granicama samo jedne zemlje polako ostaje u prošlosti. moramo naučiti da im se prilagodimo. Nove struje diktiraju izlazak na meĎunarodno trţište kao uslov za opstanak kompanije. kao menadţeri.

“Spoljnotrgovinsko poslovanje”.scribd. http://bknezevic. Boţo Matić.efst. Ekonomski fakultet Tuzla.ppt 7.com/ttp_seminari_nastavnici/internacionalizacija 6. Sinergija nakladništvo. novije tendencije“. 3. 4.org/sr 5.LITERATURA 1. 2004.inovatorium. www. http://www.awardspace.hr/nastava/92/Internacionalizacija%20poduzeca. Rešad Begtić. Beograd 2009. 1996. Vesna Milićević. “MeĎunarodni menadţment. Fakultet organizacionih nauka.wikipedia. http://sr. 2. “MeĎunarodno poslovanje”. http://www.com/doc/38463181/Branko-Rakita-Medjunarodni-Biznis-i-Menadzment 8.me/?p=818 .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->