P. 1
francuska revolucija

francuska revolucija

|Views: 88|Likes:
Published by bg_phoenix
sta te briga
sta te briga

More info:

Published by: bg_phoenix on Dec 15, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/12/2013

pdf

text

original

Francuska revolucija: 3 perioda: Narodna skupština, Zakonodavna skupština i Konvent Preteče: -18.

vek, javlja se prosvetiteljstvo koje predstavlja idealističku osnovu francuske buržoazijske revolucije -prosvetitelji-napredni mislioci, filozofi, protivnici feudalizma, apsolutizma i velike moći crkve, njihove ideje su preteča revolucije -Volter, Ruso, Monteskje -Volter- bio je pisac(70 knjiga) i publicista, često je bivao u zatvoru, bio je prognan iz Francuske, najviše je kritikovao Katoličku crkvu i hrišćanstvo+ feud. režim i staleška prava -Ruso i Monteskje R-1. pol. teorija: vrhovna vlast treba da pripada narodu, jednakost, O društvenom ugovoru M- 2. pol. teorija: zalaže se za pol. slobodu i podelu vlasti, jedna ličnost ili stalež ne može imati zakonodavnu, izvršnu i sudsku vlast Duh zakona -Enciklopedija nauka, umetnosti i zanata(1751-1772), izdavali fil. Deni Didro i mat. Žan Dalamber – sažet pregled znanja i kritičkih i racionalističkih teorija Prilike uoči revolucije: -U drugoj polovini 18. veka, Francuska je bila apsolutna monarhija -vladala je suprotstavljenost među staležima zbog nejednakih prava -posle Luja XV zapada u krizu -Luj XVI je vladao početkom revolucije, bio je nestabilan vladar, vladalo je rasipništvo na dvoru za koje je naročito bila optuživana njegova žena Marija Antoaneta -3 staleža: plemstvo, sveštenstvo, građanstvo, prva 2 su privilegovana i nisu plaćala porez Revolucija: -Luj XVI sazvao skupštinu pošto nije mogao da nametne poraz privilegovanima (zbog pretećeg bankrota) zato što su oni činili osnovu njegove vlasti – 5.maj 1789. u Versaju -300 predstavnika sveštenstva, 300 plemstva i 600 građanstva -1. pitanje: da li će se glasati pojedinačno ili po staležima, III stalež je bio za pojedinačno -III staležu se priključuju članovi sveštenstva i plemstva, kralj zatvara zgradu da bi sprečio takav rad skupštine, ali su se oni sastali u obližnjoj sali i zarekli na donošenje ustava -III se izdvaja, nastavlja zasedanje i proglašava se za Narodnu skupštinu -17. juna prerasta u ustavotvornu skupštinu(konstituant) -bili su zatvoreni u Versaju gde je skupština bila okružena stražom, a u Parizu se situacija zahuktava, nezadovoljni narod se buni i napada Bastilju 14. jula 1789. 4. avgust 1789. – ukinuli feudalna prava i privilegije i usvojena je Deklaracija o pravima čoveka i građanina- staleži se ukidaju, ljudi slobodni i jednaki u pravima -početkom oktobra 1789. narod napada Versaj i ugrožava kraljevsku porodicu, njih je spasio zapovednik Nacionalne garde, Lafajet, u junu 1791. je pokušao da pobegne sa porodicom, ali je uhvaćen i bio je prinuđen da prizna Ustav u septembru 1791. -teritorija podeljena na 83 departmana, aktivni(porey i orava) i pasivni građani, ukinuto nasledno plemstvo, titule, grbovi, sveštenici i episkopi su se birali -prerasta u Zakonodavnu skupštinu koja traje do 20. septembra 1792.(pobeda kod Valmija) -politički klubovi: dobijali imena po manastirima u kojima su se okupljali

Jakobinci- Maksimilijan Robespjer, fejani – umereni monarhisti Kordelijeri- Danton, Mara, Demulen i Eber Žirondinci- srednji sloj buržoazije, želeli rat, zalagali se za interes bogatih -Francuska ušla u rat sa Austrijom, Pruskom, Španijom i Engleskom (1792-1797) -21. januar 1793. – kralj Luj XVI osuđen na smrt i pogubljen -vlast dolazi u ruke Komiteta javnog spasa(9, pa 12 čl.) - jakobinci -uveden kult Razuma, pa kult Vrhovnog bića – Robespjer je prvosveštenik -građanski rat, jakobinci sprovode teror protiv političkih protivnika -Robespjer je pomoću Dantona, ubio Ebera, a potom i samog Dantona (6.april 1794) Robespjer sa bratom i najbližim sunarodnicima ubijen 9. termidora (27.jul 1794) -septembra 1792. je ukinuta monarhija, proglašena republika, traje do 1804.(Napoleon kruniše) -raspušten konvent 1795. -vraćena je Flandrija i stvorena je Batavijska republika Napoleon Bonaparta: -1. put se istakao u borbi kod Tulona 1793. pobedio Englesku. 1795. rasterao rojaliste u Parizu -ratovao protiv Austrije, potčinio je sev. Italiju, prodro do Beča -1797. ukinuo Mletačku republiku -iskrcao se u Egipat kako bi ugrozio englesku vladavinu nad Indijom, doživeo je poraz, vratio se u Francusku da bi učestvovao u politici -1795. Konvnet doneo novi ustav –ograničeno pravo glasa, dvodomna skupština i Direktorij (5 članova) -1799- raspušten direktorijum, uspostavljeno konzulstv, NB je 1. konzul (3 konzula) -spoljašnja politika – agresivnost, unutrašnja – stabilnost i kontinuitet -ponosan na Građanski zakonik – regulisao odnose svojine, nasleđa i porodice, rada i obaveza -konkordatom sa papskom stolicom 1801. omogućio slobodan rad sveštenstva i crkv. ustanova -ratuje opet sa Austrijom, imao je uspehe, dobio je Belgiju i teritorije zap. od Rajne -formirao je rajski savez od nemačkih država koje su mu pripale 1802. –proglasio se za doživotnog konzula 1804. –proglašen za cara u Rimu, ukinuta republika -Oženio se Marijom Luizom, ćerkom austrijskog cara (1810) Ratovi: -1805. –kod rta Trafalgar, ratovao sa Engleskom, Nelson uništio francusku flotu, propali planovi da zauzme Englesku -1805. porazio Austriju i Rusiju(koalicija) kod Austerlica -1806. –ratovao sa Pruskom, pokorio je, ona izlazi iz koalicije -uveo kontnentalnu brigadu – pokoreni ne smeju da trguju sa Engleskom -1807-1808. -zauzeo Portugal i Španiju, njegov brat Žozef upravlja -u Italiji osvojio Napuljsku kraljevinu, isto brat -papska država je potčinjena Francuskoj -nastaju ilirske provincije od teritorija na Jadranu: Istra, Slovenija, Dalmacija, sve do Boke Kotorske, kasnije je ukinuo Dubrovačku kraljevinu koja je tu pripadala -pohod na Rusiju (23. jun – 28. novembar 1812.) -Borodinska bitka, napredovao, zauzeo Moskvu, došla zima, povukao se oktobra 1812. -najveći neuspeh, ostalo sam 50-ak hiljada od 500

-navodno je povod bilo kršenje kont. brigade, ali je, u stvari, hteo da se proširi -ruski general: Kutuzol -Antifrancuska koalicija: -Pruska, engleska, Austrija, Rusija -oktobra 1813. bitka naroda – kod Lajpciga, Napoleon poražen -marta 1814. koalicija dolazi do Pariza, Napoleon proteran na o. Elbu, zadržao carsku titulu -na presto se vratila dinastija Burbona – Luj XVIII -septembar 1814. počeo Bečki kongres – Austrija, Rusija, Britanija i Pruska -20, marta 1815. Napoleon se vraća u Pariz sa njih 1000, počinje vladavina od 100 dana -18. jun 1815. – odlučujuća bitka kod Vaterloa u Belgiji, Pruska i Engleska pobedile -Napoleon proteran na o. sv. Jelena, tamo umro 1821. -Sveta alijansa- zemlje pobednice, podelile teritorije, suzbijale su revolucionarne pokrete i održavale mir Narodna skupština – od 1789. (ustavotvorna) do 1791. Zakonodavna skupština – od 1791. (nakon donošenja Ustava) do 20. spetembra 1792. Konvent – od 1792. do 1795. Prvi srpski ustanak -prilike u Turskoj krajem 18. i početkom 19. veka -Selim III kreće da sprovodi reforme kako bi ojačao centralnu vlast i popravio položaj pokorenog stanovništva: -Srbima je dao amnestiju zbo učešća u ratu - zabranio je povratak janičara u Beogradski pašaluk -regulisao carske i spahijske poreze koje su Srbi prikupljali i davali Turcima -dao versku slobodu 1799. –reforme su prekinute i janičari, predvođeni dahijama(4), se vraćaju u Beograd, stanje se sve više pogoršava... -dahije: Mehmed Fočić, Mula Jusuf, Kučuk Alija i Aganlija -1801. ubijen Mustafa paša -1804. – “seča knezova” (januar), dahije pobile narodne prvake kako bi sprečili ustanak -seča je bila povod za dizanje I srpskog ustanka: -15. februar 1804.-zbor u Orašcu, Karađorđe Petrović je vođa ustanka (na sretenje) -sultan poslao Bećir pašu da bi umirio ustanke, ali bezuspešno Ustanak: -dahije su bile zbačene i pobijene na Ada-Kaleu -buna prerasla u ustanak protiv turske vlasti i oslobođenja nakon bitke na Ivankovcu 1805. kada je sultan sultan poslao 2 vojske ka Srbiji predvođene Hafiz-pašom -1806. sultan ponovo šalje 2 vojske, pobeda Srba na Mišaru i Deligradu -osvojili Beograd(1805-1806) -1807. 2 pobede: na Štubiku i Malajnici

-pregovori: Srbi smanjili zahteve - sultanov namesnik ostaje u Beogradu, ali ostali treba da budu proterani -pre kraja pregovora izbio je rusko-turski rat 1807., Srbi prešli na saradnju sa Rusijom, ali je ona sklopila pirmirje sa Turskom iste godine -nastavljaju se borbe 1809. kada je prekinuto rusko-tursko primirje -1809. bitka na Čegru, istakao se Stevan Sinđelić žrtvujući se, podignuta Ćele-kula -1810.- 2 pobede: kod Loznice i Varvarina -Karađorđe prodro do Prijepolja i Bijelog Polja, ali je morao da se brani pošto su Turci prodrli do Morave -zahvaljujući Rusima, povratile su se ranije granice -ustanici oslobodili ceo beogradski pašaluk i 6 nahija, stvorena i organizovana prava državaUstanička Srbija na čelu sa voždom Karađorđem Uređenje države tokom I sroskog ustanka: -Praviteljstvujušči sovjet-glavni organ vlasti, zastupljene nahije, a na čelu bio prota Mateja Nenadović -u nahijama i varošima su bili magistrati -u Beogradu otvorena Velika škola (1808)-ministar prosvete-Dositej Obradović -Rusija sklopila Bukureški mir sa Turskom, 1813. Turci obnovili svoju vlast, zauzeli Beograd i najvažnije gradove, Karađorđe zbog bolesti otišao u Austriju. (kraj I ustanka) Drugi srpski ustanak: -U Beogradskom pašaluku na vlast došao Sulejman-paša Skopljak -zbog turskog zuluma, dizane su bune -Hadži Prodanova buna 1814. u Požeškoj i Čačanskoj nahiji (Miloš bio protiv ove bune, pomogao da se uguši) -23.aprila (Cveti) 1815. zbor u Takovu, Miloš Obrenović izabran za vođu -bitka na Ljubiću kod Čačka -bitka na Dublju u Mačvi -bitka kod Paleža, današnji Obrenovac -bitka kod Požarevca -pregovori sa Marašli Ali-pašom: on postaje beogradski vezir, suđenju Srbima učestvuju i knezovi, danak sami prikupljuju i daju ga Porti, u Beogradu će se osnovati Narodna kancelarija sa 12 knezova – kraj II srpskog ustanka 1830. –prvi hatišerif, Srbi dobijaju potpunu nacionalnu autonomiju, posebnim beratom je omogućeno da Miloša zamene njegovi naslednici - 1833. drugi hatišerif – autonomija je proširena na 6 nahija van BG, prostirala se do Raške i do Timoka

Miloševa vladavina: -vladao je apsolutistički, uklanjao je sve koji su mu smetali, nastradale mnoge srpske starešine,

1817. ubijen Karađorđe 1825.- Đakova buna, ustanak Miloja Popovića-Đaka, seljačka pobuna, Miloš surovo ugušio 1830. – Knez Miletina buna, starešine i kneževi, počeli pregovori, Miloš dozvolio donošenje 1. srpskog ustava, Sretenjskog ustava 1835. - ubrzo ukinut (izradio Dimitrije Davidović) Ustavobranitelji = opozicija, činili je kneževi (1 od njih je Toma Vučić Perišić) 1838. – Turska poslala ustav u vidu hatišerifa- vlast je ograničena sovjetom = 12 članova(ustavobr.) 1839. Miloš napušta vlast, nasleđuje ga Milan, ubrzo umro, vlast pripala Mihajlu(18391842) Mihajlo je takođe vladao apsolutistički., svrgnut je nakon Vučićeve bune -ustavobranitelji doveli na vlast kneza Aleksandra Karađorđevića -1842-1858. period ustavobranitelja 1844- Načertanije, Ilija Garašanin, to je politički program, zalažu se za ujedinjenje svih Srba tj. da svi žive u jednoj državi Crna Gora -1499. pala pod turksu vlast, specifična zbog nepristupačnosti zemljišta -poseban porez za muškarce – filurija -Turci nisu uspeli da uspostave timarski sistem Petar I Petrović (1782-1830) -počinje da ujedinjuje plemena i stvara državu -1. zajednički organ vlasti je Praviteljstvo suda crnogorskog i brdskog 1798. -1803. prvi pisani zakon- Zakonik opšči crnogorski i brdski -ratovao je sa Turcima i skadarskim pašom - zaustavili Turke pobedom na Martinićima i Krusima 1796. Petar II Petrović Njegoš (1830-1851) -nastavlja rad na državi i iskorenjavanju krvne osvete -centralni državni organ: Praviteljstvujušći senat crnogorski i brdski 1831. -gvardija: izvršni i sudski organ vlasti (vojno-policijski odred) -perjanici: vladičina garda -Danilo Petrović (1851-1860) -bio je prvi svetovni vladar -1852. se proglasio za kneza -dovršava izgradnju crnogorske države -vladao apsolutistički kako bi sjedinio ratoborna plemena -13. maja 1858. pobeda na Grahovu, došlo do razgraničenja CG i Turske – granice -1860. ranije starešine crnogorskih plemena su organizovale ubistvo kneza Danila u Kotoru -1878. – Berlinski kongres, Srbija i Crna Gora dobijaju nezavisnost

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->